Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Karaman Arapzade ve Dikbasan Camii
XV. Yüzyıl Ortalarından XVI. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı-Venedik İlişkileri
Estetiğin Mührü:Tuğra
Çelebi Mehmet’in Şahsiyeti
Beyşehir Eşrefoğlu Seyfettin Süleyman Camii
Divan Şiiri Nazım Türü
Cezayir Ocağı
Osmanli da devlet yönetimi
Garp Ocakları
Amerika Kongre Kütüphanesinde Bulunan İkinci Abdülhamid Han Albümü Hakkında

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Çandarlı (Cendereli) Hanedanının Sona Erdirilmesi

Sayfadaki Başlıklar


Kara Halil Hayreddin Paşa
İbrahim Paşa
Halil Paşa
Halil Paşa'nın İdamının İçyüzü

Kara Halil Hayreddin Paşa

Cendere köyünden Ali adında bir Türk köylüsünün oğlu olan Kara Halil Hayreddin Paşa, medrese tahsili görüp yetiştikten sonra Ahî ricaliyle beraber Osmanlı devletinin kuruluşunda pek mühim hizmetlerde bulunmuş, kadı, kazasker, vezir ve kumandan olmuş ve 789 Ramazanında (1387 Aralık ayı) ordu karargâhında hastalanarak Sereze getirilip orada ölmüş ve İznik'teki türbesine defnedilmiştir. Kara Halil Hayreddin Paşa, yaya ve müsellem denilen ilk yaya ve atlı kuvvetleri ile acemi ve yeniçeri ocaklarının teşkilinde bilfiil birinci derecede âmil olmuş ve devlet hazinesini kurmuş ve bu suretle küçük Osmanlı beyliğini aşiret vaziyetinden çıkararak yeni, plân ve programlı bir devletin kurulmasına çalışmış ve muvaffak da olmuştur.

Kara Halil Hayreddin Paşa'nın vefatından sonra yerine kazasker bulunan büyük oğlu Ali Paşa vezir-i âzam olmuştur. Ali Paşa, Osmanlı devletinin divan teşkilâtını tertip ve tanzim ederek 19 sene hükümet reisliğinde kalmıştır. Bulgaristan işgalinde göstermiş olduğu sür'at ve askerî idare kudreti kendisinin yüksek bir kumandan olduğunu meydana koymuştur.


İbrahim Paşa

Çandarlızade Ali Paşa'nın kardeşi İbrahim Paşa da kazaskerlikten Çelebi Mehmed zamanında vezir olup Bayezid Paşa'nın ölümü üzerine vezir-i âzam olmuş ve 832 H. 1429 M. tarihinde vefatını müteakib kazasker bulunan oğlu Halil Paşa vezir-i âzam tayin edilmiştir. Gerek İbrahim Paşa ve gerek Halil Paşa otuz sene kadar istiklâl ile 'ın vezir-i âzamlığını yapmış olduklarından fevkalâde nüfuzları vardı ve bir çok Türk devlet adamlarını etraflarında toplamışlardı; bunlara karşı devlet idaresinde mühim yerleri işgal etmekte olan devşirme ricali çoğalmağa başladığından arada rekabet başgöstermişti; fakat mevkileri kuvvetli olan Çandarlılara henüz diş geçiremiyorlardı.


Halil Paşa

Halil Paşa, II. Murad'ın bütün itimadını kazandığından her işde müstakildi. 1444'te Edirne-Segedin Anlaşması'nı müteakip Murad'ın padişahlıktan çekilerek Manisa'ya gidip yerine henüz 14 yaşında bulunan oğlu Mehmed'in hükümdar tayin edilerek genç hükümdarın lalası Zağanos Pasa'nın devlet idaresine müdahalesi, işleri serbest görmeye alışmış olan vezir-i âzam Halil Paşa'yı ikinci dereceye düşürmüştü.


Halil Paşa'nın İdamının İçyüzü

Bu sırada Segedin muahedesinin bozulması Halil Paşa'ya fırsat vermiş ve Manisa’daki hayatından sıkılan II. Murad'ın saltanat arzuları da bu fırsatı kuvvetlendirmiş olduğundan ordu erkânı ve devlet adamlarının arzularıyla düşmana karşı koymak için II. Murad komutan sıfatıyla ordunun başına çağrılmış ve meşhur Varna muharebesi kazanıldıktan sonra alınan tertibat üzerine bir askerî ayaklanma ile Sultan Murad ikinci defa saltanata geçip oğlunu Manisa’ya yollamıştır.

Halil Paşa tarafından tertip edilmiş olan bu son hâdise Sultan Mehmed'i çok müteessir etmiş ise de ona karşı bir şey yapamayacağından dolayı bu emr-i vâkiyi kabule mecbur olmuş ve bu yüzden vezir-i âzam Halil Paşa'ya kin bağlamıştı.

1451'de ikinci defa hükümdar olan Sultan Mehmed, ilk iki sene kadar vezir-i âzamlıkta bulundurduğu Halil Paşa'ya güler yüz gösterip ses çıkarmamıştı. Fakat Halil Paşa, pâdişâhın bazı hallerinden ve evvelce geçmiş olan hâdiseden dolayı daima kuşkulu idi. Sultan Mehmed, Osmanlı devletinin kuruluşundan beri büyük makamlar ve bu arada hükümet başkanlığı yapmış olan ve şöhretleri Osmanlı saltanatı boyunca devam edip gelen Çandarlı ailesinin bu ferdine karşı menfî hareket etmekte tereddüt ediyor ve bir münasip fırsat bekliyordu. Bu hususta Halil Paşa'nın aleyhtarı olan Zağanos Paşa ile diğer devşirmelerin de tahrikleri vardı.

Nihayet vezir-i âzam Halil Paşa’yı ortadan kaldıracak fırsat zuhur etti; evvelâ Halil Paşa'nın Bizans imparatorundan İstanbul fethini geri bıraktırmak için para aldığı propagandası yapıldı. İmparatorun her sene muayyen vergileriyle beraber Osmanlı pâdişahıyla vezir-i âzam ve vezirlere gönderilmesi mûtad olan para ve hediyelere bu suretle rüşvet adı verildi; bu hususta Halil Paşa'ya aleyhtar olup Fatih’in Manisa'ya gönderilmesini müteakip rütbesi düşen Zağanos Paşa'nın da mühim rolü vardı. Nitekim İstanbul'un fethi gerçekleşir gerçekleşmez Halil Paşa azlolunarak Yedikule’ye hapsedildi.

Halil Paşa, azil ve hapsinin bir tepki yapabilmesi ihtimaline binaen derhal öldürülmedi; kırk gün kadar beklendi. İstanbul gibi bir imparatorluk başkentinin alınması ve bunun yalnız Osmanlı memleketlerinde değil bütün İslâm âleminde bir sevinç uyandırması ve Halil Paşa'nın bu muazzam fethe manî olmak istediği yolundaki söylentilerin daha evvelden her tarafa yayılmış bulunması tabiî olarak vezir-i âzamin azl ve hapsini haklı gösterdi; nihayet malları da müsadere olunan Halil Paşa hapsinden kırk gün sonra idam edildi ve yerine İshak Paşa vezir-i âzam oldu.

Halil Paşa'dan sonra Çandarlı ailesinden bunun oğlu İkinci İbrahim Paşa 891 H. 1486 M.'de ve II. Bayezid zamanında vezir-i âzam olmuş ve bundan sonra bu aileden hiç kimse hükümet başkanlığına getirilmemiştir.

Çandarlı hanedanının iş başından uzaklaşması devşirmeden yetişmiş olan devlet adamlarının vezir-i âzamlığı ele almalarını mûcib olmuştur ki on altıncı asır sonlarına kadar bir buçuk asır içinde Karamani Mehmed Paşa, Çandarlızâde İbrahim Paşa, Pirî Mehmed Paşa ve Manisalı Lala Mehmed Paşa müstesna olmak üzere vezir-i âzam olan otuz dört zatın hepsi de devşirmeden yetişmişlerdir.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz