Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Kadılık - Kazaskerlik - Müftülük
Tanzimat Hareketinin Yarattığı Tepkiler
ÇANAKKALE CEPHESİ
Divan Şiiri Nazım Türü
Kapıkulu Ocaklarından Acemi Ocağı
MUHTASAR OSMANLI DEVLETI TARIHI
Sultanzâde Mehmet Paşa
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI
Coğrafya
Osmanlı-Trabzon Rum İmparatorluğu İlişkileri

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

İstanbul Atik Ali Paşa Camii

İstanbul'da II. Bayezid'in sadrâzamlarından Atik Ali Paşa tarafından yaptırılan bu cami H. 902 (1497) tarihlidir. Umumi kitle tertibi bakımından Hatuniye Camii 'ni andırır. Beş kubbeli son cemaat yeri; girişte sağ köşeye oturtulmuş minare; bir büyük ve yanlarda ikişer küçük kubbeli iç hacim her iki camide eştir. Yalnız, Atik Ali Paşa Camii'nde büyük kubbenin kıble tarafı, kubbenin çapı genişliğinde ve yarı çapı derinliğinde uzatılmış, bu kısım bir yarım kubbe ile örtülmüştür. Merkezî ve yan kubblere geçiş pandantifler ile yapılmıştır. Yarım kubbe ise stalaktitli konsollarla köşelere oturur. 24 m. irtifaındaki büyük kubbe on altı pencereli bir kasnakla çevrilmiş ve köşelerde ikişerden sekiz tane payanda ile desteklenmiştir.

Atik Ali Paşa Camii bugüne kadar «ters T» Bursa tipi cami grubu içerisinde mütalaa edilegelmiştir. Mihrab tarafı çıkıntılı her camiyi «ters T» tipine ithal edemeyeceğimizi, XIV. yüzyılda Bursa'da gelişen ve bizim «çapraz-mihverli» cami şeklinde adlandırdığımız tipte göreceğiz. Bu meseleye şimdilik sadece işaret etmekle yetiniyoruz. Burada üzerinde durmak istediğimiz husus, Atik Ali Paşa Camii'nde karşımıza çıkan yarım kubbeli kısımdır.

Yarım-kubbe üst yapı örtüsü olarak Türk mimarisinde ilk defa Atik Ali Paşa Camii'nde kullanılmış değildir. Rum Mehmed Paşa Camii 'nde (H. 876-1471), daha evvel Tire'deki Yeşil Cami İmareti'nde (H. 845-1441) veya Edirne'deki Beylerbeyi Camii'nde (H. 382-1429) yarım-kubbe ile örtülü mihrab kısmı görüyoruz. Yalnız Atik Ali Paşa Camii'nde «çok hücreli» cami tipi içerisinde kullanılmaktadır. Bir mimari eleman olarak yarım-kubbenin özelliği nedir? Kubbe ile örtülü kare yapının, kubbe yan duvarlara otursun, köşelerde dört ayağa binsin, bir bütün olduğunu ve «tek-üniteli» camide olduğu gibi tek başına bir mana ifade ettiğini daha önce belirtmiştik. Yarım-kubbe ile örtülü mekân için ayni şey söylenebilir mi ? Kanaatimizce, söylenemez. Çünkü yarım-kubbe mimari form olarak tek başına değer ifade etmeyen ve yalnız kullanılması imkânı bulunmayan bir yapı elemanıdır. Umumiyetle kemerler üzerine oturan kubbenin kemerine yapışır ve kemerin akıcı bir şekilde derinliğine büyümesini sağlar. Böylece, kubbeli mekân yarım-kubbenin konulduğu yönde genişlerken kubbenin itme kuvveti de beden duvarlarına aktarılmışolur.

----------------------

Kaynak: İlk Devir Osmanlı Mimarisinde Cami / Abdullah Kuran / Ankara / 1964

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz