Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar Yeniçeri Ocağı
Mut Lâl Ağa Camii
III. Mustafa ve Koca Ragıp Paşa
BİZANS İSMİ
Kervansaraylar
Hacı Şehla Ahmet Paşa
İlk Devir Osmanlı Camileri
Sultan Murad'ın Şahsiyeti
Osmanlı Gemi Türleri
Fatih S. Mehmet'in mezarı açıldı mı?

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Boğdan Voyvodalığı

Moldavya dahi denilen Boğdan kıt'ası Osmanlılarla ilk temas sırasında Besarabya ile Prut nehrinin sağ ve sol kısımlarını Karpat dağlarının doğusuna kadar olan bölgesini ihtiva ediyor ve Tuna nehri ağızları da Boğdan'da bulunuyordu. Boğdan voyvodası 1456'da Osmanlıların yüksek hâkimiyeti altına girmiştir; filhakika Osmanlı hükümetinin Boğdan'la ilk münasebeti 860 H. 1455 M. senesinde olup Boğdan beyi Piyer veya III. Petro zamanında aktedilen muahede ile başlamıştır; bu muahede mucibince Petro Osmanlı hazinesine her sene iki bin altın vergi ile seferlerde asker, beygir ve saraya av kuşu vermeği kabul ediyordu; bu vergi ilk defa Boğdan prensi namına lagofet yani başvekil Mihail vasıtasıyla takdim edilmiştir.


III. Stefancel Mare (1457 - 1504)

Osmanlılar Kefe'yi aldıktan sonra Boğdan topraklarına kaçan esir Cenevizlileri memleketine kabul ettikten başka vergisini de vermek istemeyen Stefancel Mare'nin üzerine 1475 senesinde (880 Hicrî) Hadım Süleyman Paşa gönderilmiş ise de, Süleyman Paşa buna karşı mağlûp olduğundan prensin cesareti artmış ve bu muvaffakiyetinden dolayı papa kendisine İsa’nın pehlivanı unvanını vermiştir. Bunun üzerine 1476'da bizzat pâdişâhın kumandasıyla Boğdan üzerine sefer yapılarak Stefan mağlûp edilmiş ve daha sonra 889 H. 1484 M. de yine muhalefete kalkan bu prensin elinden Kili ve Akkerman alınarak Tuna ve Karadeniz sahilleri Osmanlılara geçmiştir.

902 H. 1496 M. de Boğdan beyinin de yardımıyla Lehistan’a karşı yapılan harekette Boğdan beyi Stefan sadakat gösterdiğinden kendisine kırmızı keçeli altın üsküf giydirimiştir.

1517'de III. Boğdan'ın vefatı üzerine yerine küçük yaşta bulunan oğlu Stefan voyvoda olmuş, büyüyünceye kadar da memleket Boğdan divanı tarafından idare edilmiştir.

Osmanlı hükümeti, voyvoda seçimindeki haklarına tecavüz edildiğinden dolayı muhalefete kalkan Eflaklılarla uğraşırken IV. Stefan (1517-1528) kendisini teşvik eden Leh ve Macar'lara kapılmayarak devlete karşı bağlılığını gösterdiğinden dolayı Osmanlı hükümdarı tarafından kendisine beyaz keçeden yeniçeri ustası serpuşu giydirilmiştir; IV. Stefan pek genç yaşta Leh kralının teşvikiyle karısı tarafından zehirlenmek suretiyle ölmüştür.


Petro Rareş ve Aleksandr Voyvodalar

Boğdan voyvodası Petro Rareş'in isyanı üzerine 945 H. 1538 M. senesinde bizzat Sultan Sü1eyman'ın kumandası altında Boğdan seferi yapılmış, Petro, Erdel'e kaçmış ve yerine kardeşi Stefan voyvoda olup Boğdan'a ait olan Güney Basarabya yani Bucak mıntıkası Osmanlı topraklarına ilhak edilmiş ve bu arada Osmanlıların Bender dedikleri —Dinyester nehri kenarındaki— Tiglina Türklere geçmiştir.

Lakusta yani çekirge lakabıyle anılan Stefan, memleketin mühim bir kısmını Osmanlılara terk ettiğinden dolayı iki sene sonra boyarlar tarafından öldürüldü (1540) ve yerine boyarların intihabiyle III. Aleksandr getirildi ve Aleksandr, Türklerin elindeki Kili, Akkerman ve Bucak mıntıkalarına hücum ettiyse de bir netice elde edemedi.

Bu sırada eski voyvoda Petro Rareş bir yolunu bulup İstanbul'a gelerek kendisini affettirdi ve pâdişâh'ın teveccühünü kazandı; bunu haber alan voyvoda Aleksandr, Rareş'in tekrar voyvoda tayini ihtimaline binaen Avusturyalılara baş vurarak ittifak teklif etti; fakat bu teşebbüsler devletçe haber alınarak Petro Rareş ikinci defa Boğdan voyvodalığına tayin edilip bir miktar askerle gönderildi (1541); bununla beraber Boğdan'ın iki bin altın ile başlayan vergisi arta arta bu defa on iki bin altına çıkarıldı.


Müslüman İlya Voyvoda

Rareş 1546'da ölüp yerine oğlu İlya voyvoda olmuştu; İlya, babasının voyvodalığı zamanında rehin olarak İstanbul'da bulunmuştu. İlya, voyvodalığında 1550 'de Erdel'de faaliyette bulunan Avusturyalılara karşı mücadele etmiştir. İlya, daha sonra İslâmiyet’i kabul ile Silistre sancakbeyliğinde bulunup Halep'te vefat etmiştir; onun Boğdan voyvodalığı 1546 dan 1551 senesine kadar beş yıl sürmüştür. Yerine kardeşi VII. Stefan Boğdan voyvodalığına getirilmiştir. Onun da kardeşi gibi Müslüman olduğu duyulduğundan 1552 (959 H.)'de öldürülmüştür.


II. Aleksandr Voyvoda

Stefan’ın yerine II. Aleksandr, voyvoda olmuştu; bazı Boğdan voyvodalarının Lehistan krallığına temayüllerinden dolayı Osmanlı hükümeti bu hususa dikkat etmekle beraber bunun önüne geçemiyordu; hattâ 1555 de Lehlilere meylettiğinden şüphe edilen Aleksandr bir aralık azlolunup İstanbul'a, davet edilmiş ve o da hiç korkmadan emre itaat ederek gelmiş olduğundan hakkındaki şeyin iftira olduğu anlaşılmasına dayanılarak yine voyvodalığına gönderilmiştir.


Yani Vasilikos

Aleksandr zamanında eski Boğdan prensleri ailesinden olduğunu iddia eden Yuvan veya Yani Vasilikos isminde biri meydana çıkarak kral Ferdinand ile Lehistan'daki boyarladan yardım görüp topladığı Macar, Alman ve Leh kuvvetleriyle 1562’de Boğdan üzerine hücum ile A1eksandr'ı mağlûp edip memleketten çıkarmış ve onun makamına oturmuştu; Yani Vasilikos, voyvodalığının tasdiki için hükümete müracaat etmiş ve Boğdan vergisi, vezir-i âzam ve kubbe vezirleri ve diğer bazı ileri gelen devlet adamlarına verilen hediyeler de dahil olmak üzere otuz binden kırk bin altına çıkarılmak suretiyle istediği yapılmış ise de bu hal Boğdan'da memnuniyetsizliğe sebep olmuştur; bunun neticesi olarak boyarlar gizlice Vasilikos aleyhine tertibat alıp maiyetindeki askerin bir kısmını imha ve bir kısmını hududa sevk edip ihtilâl çıkardılar. Bunun üzerine Yani Vasilikos, Suçavdya. kaçtı. Boyarlar, bunun yerine Stefan Tomşa adında birini voyvoda olarak seçtilerse de Osmanlı hükümeti tarafından kabul edilmeyerek eski voyvoda Aleksandr tekrar tayin edildi (972 H. 1564 M).


Boğdan'da Voyvoda İntihabı

Boğdan voyvodalarının tayinleriyle hukukî vaziyetleri Eflak beylerinin aynı idi; bunlara da bir çavuş veya kapıcıbaşı vasıtasıyla tuğ, sancak, topuz ve kılıç gönderilirdi. Boğdan voyvodaları Osmanlı hazinesinden başka Kırım hanlarına da vergi veriyorlardı; eğer Kırım hanı bir tecavüz vukuunda Boğdan beyine yardım edecek olursa bu vergi o zaman iki kat alınırdı.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz