Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
II. Kosova Savaşı
ABD'Yİ VERGİYE BAĞLADIK
Araç Küreihadit (Küre-i Hadid) Köyü İsmail Bey Camii
Sarıkamış faciası... Ağaç dallarındaki iskeletler!
osmanlı foto arşivi için açıklama
Hızır Bey
ÇANAKKALE CEPHESİ
Koca Yusuf Paşa
31 Mart bir Yahudi ihtilâli gibi!
Koca Yusuf Paşa

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Ebu İshakzâde Mehmed Esad Efendi

Daha yukarılarda tercümei halleri yazılmış olan şeyhülislâm İsmail Efendi'nin oğlu ve yine şeyhülislâm olan İshak Efendi'nin kardeşidir.

1096 Zilkade - 1685 Ekim'de doğmuş, evvelâ babasından ve sonra mutavvelci Mehmed Efendi'den ders gördükten sonra 1122 H. - 1710 M.'da hariç rütbesiyle tedris hayatına atılmıştır. Babasının meşihatinde sahn-ı seman müderrisi ve biraderinin müftülüğü zamanında da Mekke payesi verildi. Rusya ve Avusturya ile olan 1736 seferi esnasında ordu kadılığı ile serdar-ı ekrem maiyyetinde bulundu; cesareti ve faaliyeti ile hizmeti görüldü; fikir ve mütalaalarından istifade olundu. 1150 Zilkadesinde (1738 Şubat) Anadolu ve daha sonra Rumeli kazaskerliği payeleri verildi ve 1157 Muharrem 27 - Mart 1744'te Pirîzâde MehmedSâhib Efendi'nin yerine Rumeli kazaskeri oldu. Mehmed Esad Efendi 10 Şevval 1159 - 29 Ekim 1746 ikinci defa Rumeli kazaskeri olduktan sonra Seyyid Zeynel Âbidin Efendi'nin yerine şeyhülislâm tayin edildi (24 Receb 1161-20 Temmuz 1748).

Bir seneden bir ay ziyade müftülük etti ve İzzi Tarihi'nde müphem mütalaası üzere mizaci vakte iyice uygun bir işe muvaffak olmadığı beyanıyla, 27 Şaban 1162-12 Ağustos 1749'da azlolundu.

Esad Efendi'nin İstanbul ve civarında oturması münasip görülmeyerek, Üsküdar'a geçirilip hemen Şam'a ve oradan Hicaz'a gönderilmesi hakkında yeni şeyhülislâm bir arîze takdim etmiş ise de, pâdişâh muvafakat etmeyip evvelâ Sinop ve daha sonra Gelibolu'da oturmasını emretti. Daha sonra İncirköyü'nde oturmasına müsaade olundu ve bu suretle İstanbul'a gelmesini müteakip hastalanarak 10 Şevval 1166 - 10 Ağustos 1753'te vefat ederek Çarşamba'da babasının yanına defnedildi.

XVIII. asırda gelen Osmanlı âlimlerinin en değerlisi ve en bilgini idi. I. Mahmut adına Lehcetü'l-lûgat ismindeki lügati derin bilgisini ve araştırmacılığını gösterir. Bu eseri Türkçeden Arapçaya ve Farsçaya bir lügat olup ehemmiyetine binaen 1216 Hicret yılında basılmıştır. Bu lügatin özeti olarak Behce isminde bir eseri daha varsa da basılmamıştır. Şiirde ve bilhassa musikide üstad idi. Bir kısım değerli musikişinasların kısa tercümei halleriyle bazı eserlerinden bahseden Etrabü'l-Âsar fî tezkiret-i urefa el-edvar isimli eseri ve Kur'an-ı Kerim'den Yasin ve Âyetünnasr ve Âyetelkürsî tefsirleri de vardır. Carullah Mahmud Zimahşerî'nin Etvaku'z-zeheb isimli eserine nazire olarak Etbaku'l-etbak adında bir telifi ve meşhur bazı Arapça kasideleri tahmis yollu manzumeleri olduğu gibi, kendisinin de Hemziye ve Lâmiye isimlerinde Arapça iki manzumesi vardır. Bu manzumeleri edebiyat-ı Arabiye'ye vukufu olanlar takdir etmektedirler. Bülbül-nâme ismiyle III. Ahmet adına bir eseri daha vardır. Belgrat antlaşmasında murahhas olarak bulunmuştur.

Avusturya muharebesinde sadrâzam ve serdar-ı ekrem Yeğen Mehmet Paşa ile Vidin seraskeri İvaz Mehmed Paşa'nın araları açıldığından, sadrâzam, İvaz Mehmed Paşa'yı seraskerlikten azil ile Genç Ali Paşa'yı serasker yapmıştı. Bu sırada, Avusturyalıların taarruzları üzerine Osmanlı kuvvetlerinin bazıları bozulduğundan, serdar-ı ekrem telâşa düşmüş ve seraskerliği tekrar İvaz Mehmed Paşa'ya vermek istemişse de, İvaz Paşa kabul etmemişti. Bu vaziyet karşısında o tarihte ordu kadısı bulunan Esad Efendi, İvaz Paşa'ya : "— Eğer siz kabulden imtina ederseniz ben çatal destar ile serasker olup karşıya geçerim" diyerek seraskerliği kabul etmesi hususunda ısrar etmesiyle bazı kayıtlarla İvaz Mehmed Paşa seraskerliği kabul etmiştir.

Esad Efendi, Çarşamba'da babasının camiinin yanında mektep, medrese, şadırvan ve müteaddid ders odaları yaptırmıştır. Telifi olan musiki mecmuasında kendisinin de beste, semai, kâr ve nakışları vardır. Ok ve tüfek atmakta da mahirdir. Oğlu Şerif Efendi, III. Selim zamanında şeyhülislâm olmuştur. Meşhur Şaire Fitnat Zübeyde Hanım, Esad Efendi'nin kızıdır.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz