Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Osmanlı İmparatorluğu'nun Manevî Kurucusu Şeyh Edebalı
Hadım Süleyman Paşa
Tarihi Fıkralar 1
Osmanlılarda Bilim ve Bilimsel Faaliyetler
II. Ahmet
Yavuz Sultan Selim'in Hizmetleri
BİRİNCİ BALKAN SAVAŞI
Celâlzade Mustafa Bey
Mâlulzâde Seyyid Mehmed Efendi
Osmanlı'nın Son Dönemleri ile İlgili Resimler

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Fatih Sultan Mehmet Dönemine Kadar Osmanlı - Bosna Krallığı İlişkileri

Bosna, X. yüzyılda Hırvatistan krallığına tâbi olup muhtariyet halinde (ban) denilen yerli beyler tarafından idare ediliyordu; bunlar Bogomil mezhebinde olduklarından Papa'nın emriyle Macarlarla birinci haçlı ordusuna çiğnettirilmişler; fakat buna rağmen Macarların himayesinden yine ayrılmayıp sıkı surette o krallığa bağlanmışlardı.

1360 senesinde Bosna üzerine yapılan seferi müteakip Macarların Banat umumî valisi ve Macar kralı I. Layoş (Ludvig-Lui)'un eniştesi olan Tvartko, Macar krallığına bağlı olmak üzere, Bosna hanlığına getirilmişti. Tvartko'nun babası Stefan Kostermaniç (Etienne Kosterman) 1322'den 1352 senesine kadar Macarların hâkimiyeti altında otuz sene Bosna'da banlık etmiş ve hattâ Hersek mıntıkasını da Bosna'ya ilhak eylemişti; bunun oğlu yukarıda adı geçen Tvartko da aynı suretle Bosna beyi olmuştu.

Tvartko'nun hanlığından birkaç sene sonra Bosna beyleri ayaklanarak kendisini kovmuşlar ise de iki sene süren bir harpten sonra 1366'da Tvartko Bosna'yı tekrar ele geçirmiş ve bu sırada Tvartko'ya karşı kardeşi Stefan Vulk muhalefete kalktıysa da muvaffak olamayarak Raguza cumhuriyetine ilticaya mecbur olmuştu.

1371'de Sırp kralı Uroş'un ölümünden sonra Tvartko doğuya doğru hududunu genişletti; Macarların hâkimiyetinden sıyrılarak Bosna ve Litoral (Venedik körfezinin kuzey sahili) ve Sırbistan kralığı tacını giydi; bunun, Sırp krallığı tacını giymesi, ana tarafından eski Sırp kralı Stefan Dragoten'in (1276 — 1282) torunu olduğunu iddia etmesinden ileri geliyordu. Daha sonra Macarlara karşı isyan eden Hırvatlara yardım etti. Dalmaçya ile Hırvatistan kralı olduğunu da îlân eyledi ve Katolik Hırvatları okşamak için doğu kilisesinden batı (Lâtin) kilisesine geçti.

Tvartko, Hersek beyi Nikola Altomanoviç ve İşkodra ve Karadağ mıntıkalarına sahip olan II. Balşa ile Dalmaçya sahilindeki Kataro limanı ve o taraf sahillerini elde etmek yüzünden çarpıştı; Kataro evvelce Macarlara ait iken kral Layoş'un vefatı üzerine Tvartko ile Balşa'dan her ikisi de bu mühim limanı almak istiyorlardı; Tvartko gerek burayı ve gerek burası ile Raguza Cumhuriyeti arasındaki yerleri aldı; 1383'de Dalmaçya'daki nüfuzu sebebiyle Venedikliler, Tvartko'yu Venedik hemşehrisi îlân etmişlerdi; Venediklilerin bundan maksadı Macarlara karşı Tvartko'yu tutmaktı; Tvartko, Layoş'un 1382'de ölümünden sonra krallığını îlân eylemişti.

Osmanlılar Rumeli'de fütuhat yaparlarken Tvartko Bosna kralı bulunuyordu. Türklerin Niş'i almaları, Tvartko'yu Dalmaçya sahilindeki fütuhattan içeri çekti; bu suretle daha Kosova muharebesi'nden epey zaman evvel bunlar Macarlarla Türklere karşı Bosna, Sırp ve Hırvatlarla ittifak yaptılar, Raguza'dan Avlonya'ya kadar sahip olan II. Balşa da bu konfederasyona dahil olmuştu; Tvartko'nun kayın pederi Vidin Bulgar kralı Stratişimir ile Lazar'ın damadı Tırnova Bulgar kralı Şişman henüz fiilî olarak bu ittifaka girmemişlerdi. İkinci Balşa'nın 1385'de Osmanlı kuvvetleriyle yaptığı muharebede maktul düşmesi bu birleşmeyi sarsmıştı. Sırp ve Bosna kuvvetleri 1387'de Ploşnik vadisinde uc kumandanı Şahin bey kumandasındaki Türk akıncılarını bozdular 790 H/1388 M; bu bozgunluk Türkleri Balkanlardan çıkarmak için müttefiklerin derhal faaliyete geçmesini mucip olduysa da I. Kosova muharebesindeki mağlûbiyet, ümitlerini kırdı (1389).

Bu muharebeyi kaybetmekle beraber Tvartko, rakip addettiği Sırp despotu Lazar'ın Kosova muharebesinde ölümünden memnun olmuştu; hakikaten Bosna kralının bundan sonra kuvvet ve nüfuzu artmış, Macarlara karşı isyan eden Hırvatlara yardım edip 1390'da Hırvatistan'ı işgal ve Dalmaçya'yı Bosna'ya ilhak eylemiş ve kendisini de Bosna'dan başka Hırvatistan ve Dalmaçya kralı îlân etmişti. Tvartko 23 Mart 1391'de ölmüştür, ölümünden az evvel Osmanlı akıncılarının taarruzlarına uğradıysa da Macar kralı Sigismund'un yardımı sayesinde bu taarruza karşı koyabilmişti.

Tvartko'dan sonra yerine kardeşi İstefan Dabiça kral olmuştu. Bunun zamanında Macarlar, Hırvatistan ve Dalmaçya'yı zaptettiklerinden Bosna krallığı küçüldü; Dabiça Macarlarla dostluk kuramamıştı; bundan dolayı 1394'de Üsküp sancak beyi Paşa Yiğit'in oğlu tarafından Bosna üzerine yapılan akınlara karşı Macarların yardımını görememişti.

İstefan Dabiça 1398'de öldü ve bundan sonra Bosna, Dabiça'nın karısı Elen Gruba tarafından niyabetle idare edildiyse de Bosna krallığı nüfuzunu iyice kaybetmişti; çünkü üzerlerindeki kuvvetli baskı kalkmış olan yerli prensler, serbest harekete ve devlet merkezini tanımamaya başlamışlardı; Dabiça'nın öldüğü sene bir Osmanlı akıncı kuvveti Bosna'yı istilâya teşebbüs eylemişti; Bosna'nın dahilî karışıklığı az fasıla ile sonuna kadar devam etti. Yine aynı sene içinde Bosna'ya, ban'ların kararıyla ve hâkim bir kral sıfatıyla İstefan Ostoya getirildi; fakat yerli beyler serbest harekete devam ettiklerinden, bir müddet sonra intihap ettikleri bu yeni kraldan memnun olmamaya başladılar; nihayet kral İstefan Ostoya indirilerek yerine birinci kralın oğlu II. Tvartko getirildi (1404).

Macarlar bundan sonra Bosna'ya karşı hasmâne harekete başladılar; Bosna kralı, Macarlara mukabele etmek için Çelebi Sultan Mehmed zamanında Osmanlıların yardımını gördü; II. Tvartko Macarlarla yaptığı Dobor muharebesinde esir düşerek Budin'e gönderildi ve ancak 1415'de serbest bırakıldı ise de krallığı elde edemedi; çünkü yerine Ostoya tekrar krallığa getirilmişti;. Bu dahilî karışıklıktan istifade eden Türkler Bosna işlerine müdahaleye başladılar; eski kral Tvartko ikinci defa krallığa getirildi (1420 veya 1421).

1443'de ölen II. Tvartko'dan sonra krallık, ban veya boyarların kararıyla Ostoya'nın oğlu İstefan Tomas'a verildi; bu, 1444'den 1461 senesine kadar krallık yaptı; Bogomil mezhebinde olan İstefan Tomas, Katolik olarak, Papa'nın nüfuzundan istifade etmek istedi ve bu sayede bir kısım Sırp memleketlerini almaya muvaffak oldu.

Oğlu İstefan Tomasiç (1461—1463) hararetli bir Katolik olduğundan, Bogomilleri memnun edemedi; onlar da Türklerden tarafa döndüler ve bu suretle Fatih Sultan Mehmed Bosna üzerine yürüyüp Bosna kralını Blagaj'da esir ederek öldürdü ve Bosna krallığı da doğrudan doğruya ilhak olunup sancak olarak idare edildi (1463). Macar kralı, Bosna'yı almak için 1465, 1471 ve 1479 senelerinde üç defa harekete geçtiyse de mükemmel teşkilât ile buraya yerleşen ve Bogomil mezhebindeki Bosnalıları ele almış olan Osmanlıları buradan çıkaramadı.

Bosna halkının kütle halinde Müslüman oluşlarında halkın Bogomil olmasının birinci derecede tesiri vardır; çünkü, İsa'yı, Allah'ın kulu ve peygamberi olarak tanıyan Müslümanlık, Bogomil mezhebindeki Bosnalılara yumuşak ve uygun gelmişti. Katolik âleminin bunları Lâtin kilisesine bağlamak için yaptıkları tazyik ve katliâm bir netice vermemiş, tebaasının dinî işlerine karışmayan Osmanlı Devleti ise hiçbir tesir yapmadan mühim bir halk kütlesini, yani Bogomilleri camiası içine alıvermiştir.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz