Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Koca Ragıp Paşa
İstanbul'a Göçmen Nakli
suleymanie hakkinda bir anekdot'u yazan arkadasa bir hatirlatma..
Yeniçerilerin cezalandırılmaları
Osmanlı, huzuru nasıl sağladı
Eski ve Yeni Osmanlı Sarayları
Sultan Murat'ın Son Senelerindeki Hazine
Osmanlı'nın, Türkiye'ye mirası ne kadar?
Yavuz Ali Paşa
Hacı İvaz Mehmet Paşa

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Köse Bahir Mustafa Paşa

Çorlulu Ali Paşa kethüdalığından vezir olan Sofi Abdurrahman Paşa'nın oğludur. İyi tahsil görerek yetişti ve Damat İbrahim Paşa'nın himmetiyle hassa silâhşoru oldu; kendisine verilen işleri başarmasından dolayı kapıcıbaşılık rütbesiyle yükseltildi; 1159 Ramazan sonlarında (1747 Ekim) ikinci imrahor olup 26 Zilkade 1162 - 7 Kasım 1749'da birinci imrahor Durak Bey'in vezirlikle kaptan Paşa olması üzerine onun yerine birinci imrahorluğa getirildi.

Sadrazam Divittar Mehmet Paşa'nın azli takarrür edince Darüssaade ağası Hafız Beşir Ağa'nın tavsiyesiyle Bahir Mustafa Bey sadrâzam oldu (18 Şaban 1165-1 Temmuz 1752). Bunun sadareti zamanında kendisini sadarete tavsiye eden kızlar ağası Beşir Ağa katledilmiş olduğundan, artık sarayda Darüssaade ağalarının perde arkasından devlet işlerine ve sadrâzamların bağımsızlıklarına müdahaleleri görülmedi ve I. Mahmut'un ölümüne kadar Bahir Mustafa Paşa müstakil olarak iş gördü.

Bunun sadareti esnasında 28 Safer 1168 - 14 Aralık 1754 te I. Mahmut vefat ederek yerine hanedanın en yaşlı şehzadesi olan kardeşi III. Osman hükümdar ilân edildi. Kararsız bir hükümdar olan III. Osman saltanata geçmesinden iki buçuk aya varmadan bazı aleyhtarlarının telkini ile Bahir Paşa'yı sadaretten azil ile Midilli'ye göndermiştir (5 Cemaziyelevvel 1168-17 Şubat 1755)a. Bahir Mustafa Paşa'nın yerine Anadolu valisi olan Hekimoğlu Ali Paşa, üçüncü defa sadrâzam olmuştur.

Bahir Mustafa Paşa affolunarak 9 Ramazan 1168 -18 Haziran 1755'te Mora muhassallığına tayin edilmiş ve 1169 Recebi başında (1 Nisan 1756) Yirmisekiz Çelebizâde Sait Mehmet Paşa'nın sadaretten azli üzerine ikinci defa sadrâzam tayin edilmiştir. Sık sık sadrâzam değiştiren III. Osman, Bahir Mustafa Paşa'yı bu defa dokuz buçuk ay sadarette bırakmış ve azlettiği zaman mallarını müsadere etmeden Rodos adasına yollamıştır. (20 Rebiulâhır 1170- 16 Ocak 1756). Bahir Mustafa Paşa'nın yerine, onun, iktidar ve meziyetlerinden bahis ile Şam valiliğine tavsiye ettirmiş olduğu Halep valisi Ragıp Mehmet Paşagetirilmiştir.

Fransa elçisi Verjen (Vergennes) hatıratında Bahir Mustafa Paşa'nın azli sebebinin bilinmediğini ve Babıâli'ye gelen hattı hümâyunda ihmalkârlığından şikâyet edildiğini yazdığı gibi, yine Fransa elçisi, Şehzade Mehmed'in vefatından beri sadr-ı âzamın gayet metin göründüğünü beyan ettiğine bakılırsa, azlinin herhalde şehzadenin ölümü dolayısıyla halkça vaki infialden ileri geldiği zannolunur. Mallarının müsadere edilmemesi de dikkati çekmiştir.
Yeni sadrâzam Koca Ragıp Paşa, kendisi hakkında pâdişâha güzel tavsiyede bulunan Bahir Mustafa Paşa'nın sürgünde kalmasını istemeyerek onu bir fermanla taltif ettirdikten sonra bir memuriyete tayin kılınacağını müjdelemiş, ve bundan başka menfasını da Midilli'ye naklettirdikten sonra Ağrıboz muhafızlığı ile Karlıeli sancağına tayin ettirmiştir (1170 Zilhicce - 1757 Ağustos).

Bahir Mustafa Paşa 4 Şevval 1171 - 11 Haziran 1758'de Mısır valisi olup 1173 Zilkade - 1760 Haziran'da oradan azlolunarak Cidde valisi olmuş ise de, gitmek istemeyerek Mısır'da oturmuştu. 1175 Cemaziyelâhır'da (1762 Ocak) Halep valiliğine naklolunmuş, fakat katledileceğinden korkarak Halep'e gitmeyip Mısır'da Bulak mevkiine çekilmiş ise de, kendisine teminatı havi gönderilmiş olan 1175 Zilkade sonu (1762 Haziran) tarihli bir fermanla Mısır defterdarını yerine bırakarak ehemmiyeti nedeniyle çöl ağzında bulunan Halep'e hemen hareket etmesi emrolunmuştur.

Bahir Mustafa Paşa'nın katlden korktuğu şey, kuvvetli ihtimale göre III. Osman'ın emriyle boğdurulan Şehzade Mehmet'in katline muvafakat etmiş olmasıdır. Bu sırada III. Osman ölmüş ve hükümdarlığa bir takım ilâçlarla kendisini zehirlenmekten koruyan Şehzade Mehmed'in kardeşi III. Mustafa geçmiş bulunuyordu.

Bahir Mustafa Paşa 24 Rebiulâhır 1177 - 1 Kasım 1763 de Hâmid Hamza Paşa'nın yerine üçüncü defa vezir-i âzam olarak Haleb'den gelerek mühr-i hümâyunu alıp daha sonra da III. Mustafa'nın kızı Şah Sultan'a namzed olmuştur.

Hâdikatü'l-Vüzera zeyli'nin zeyline göre kararsız, cesur, hasut, hiyle ve hud'aya mail olup hakkında pâdişâhın emniyeti kalmadığından üç defa o makamı işgalini çekemeyenlerin tesirleriyle 7 Şevval 1178 - 30 Mart 1765 de mühr-i hümâyun alınarak iki gün saraydaki Topkapı mevkiinde haps ve bazı sual ve cevaptan sonra Midilli adasına sürgün edilmiş ve yerine Muhsinzâde Mehmet Paşa sadrâzam olmuştur.

Bahir Mustafa Paşa bu son sadaretinde vezir-i âzamların haslarından olan Kıbrıs varidatına zam yaparak oranın karışıklığına sebeb olduğu gibi paraya olan hırsı sebebiyle gerek İstanbul'da ve gerek diğer vilâyetlerde birer vesile ile suçlandırma suretiyle aldığı paraları bazı binalara sarf eylediği pâdişâh tarafından haber alınması üzerine ahvali teftiş ettirilmiştir. Sadr-ı âzamın bu halleri meydana çıktığı zaman III. Mustafa nazikâne kendisini ikaz ve tenbih eylemesine mukabil bir takım tevillerle yaptıklarını saklamak istemişti. Kendisinden mühür alındıktan sonra azli ile iktifa olunacak iken İstanbul'dan uzaklaştıktan sonra aleyhinde şikâyetlerin yağdırılması üzerine bu halden müteessir olan pâdişâh, arkasından kendisini Midilli'ye götürmeye memur Kelleci Osman Ağa'ya bir bostancı hasekisi ile gizlice hatt-ı hümâyun gönderip katlini emreylediğinden, 1178 Zilkade (1765 Nisan) da Middili'de boğularak kesik başı İstanbul'a getirilip teşhir edildikten sonra Otakçılar tarafında yaptırmış olduğu Nakşibendi tekkesine gömüldü.

III. Osman, şehzadelerin büyüklerinin katilleri için bazı sadr-ı âzamları yoklamış ve bu arada Hekimoğlu Ali Paşa'ya fikrini açmış ise de, her şeyi göze alan bu büyük vezir, teklifi red etmişti. Bunun gibi aynı teklif ikinci sadaretinde Bahir Mustafa Paşa'ya yapılmış ve bunun neticesinde 29 Rebiulevvel 1170'de şehzadelerin en büyüğü olup kırk iki yaşında bulunan ve güzide bir şehzade olan III. Ahmet'in oğlu Mehmed acımasızca şehid edilmişti. Bahir Mustafa Paşa'nın Mısır'dan Cidde'ye naklinde kendisine gönderilen fermanda görüldüğü üzere, bazı vesveseye tâb'an oradan ayrılmaması ve Halep'e naklinde de aynı suretle korkması Şehzade Mehmet'in ölümüyle alâkalı göründüğü gibi, Fransa elçisinin de kaydı ve Hadikatü'l-Vüzera zeyli'nde Bahir Mustafa Paşa'nın tercüme-i halindeki mütalea sadrâzam hakkındaki şüpheleri teyid ediyor. III. Mustafa belki biraderi Şehzade Mehmed'in ölümünde rolü olan Bahir Mustafa Paşa'dan bu suretle öc almıştır.

Bahir Mustafa Paşa yukarıda adı geçen. Nakşibendi tekkesini birinci sadareti esnasında ve 1166 H. - 1753 M. senesinde yaptırtmış ve yanmış olan bazı mescitleri tamir ettirmiştir. Yeraltı camii'nde Emeviye ordusuyla Bisans'a gelerek burada vefat ettiği rivayet edilen üç kabri meydana çıkarttırarak burasını cami haline koydurmuştur. Bahir Mustafa Paşa'nın nazımla da ilgisi vardı.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz