Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
''OSMANLI PADİŞAHLARININ KABİRLERİ''
Cebeci kışlası ve ortaları
olmayan halifelik
XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar Tımarlı veya Topraklı Süvariler
Mora İsyanı
2. Abdülhamit Osmanlı'nın En İyi Padişahlarından
Osmanlı Devletinde Arşivcilik Ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi
Osmanlı Devlet'inde Belediyecilik Ve Çorum Belediyesi
genç osman
Osmanlı Gemileri ile Endülüs Müslümanlarının Afrika'ya Nakli

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Kütahya Alo (Ali) Paşa Camii

Sayfadaki Başlıklar


Caminin şimdiki durumu

Şehreküstü mahallesi nde bulunan bu cami ile minareyi ve on iki hücreli bir medrese ile bir sıbyan mektebini, sebillerle, şadırvanını Kütahya'da Anadolu Eyalet Valisi olarak bulunan Kürt Ali Paşa yaptırmıştır. 1212

Medrese ve sıbyan mektebi ile sebiller ve şadırvan yangında harap olduğundan kalıntılarından sadece bir iki hücre kalmıştır. Fakat cami ve minare 1212 hicri yılında ilk yapıldığı gibi tarihi ve mimari durumu aynen muhafaza edilmek şartüe 1797 milât yılında yeniden yaptırılmıştır.

Caminin şimdiki durumuna geçmeden önce, kıymetli hocamız ordinaryüs Prof. Sayın İsmail Hakkı Uzunçarşılıoğlu'nun Kütahya Şehri adlı eserinden aynen aldığım kitabelerle, vakfiyeyi ve benim gördüğüm kitabeyi aynen veriyorum.

Cami imamının saklamakta olduğu yegâne kitabe: Oymalı tahta üzerine yapıştırılmış (40X50 cm) bir kâğıt üzerine yazılmıştır. Çok yeri silinmiş olan hu kitabe karşılıklı satırlar halindedir.

Allah için etmiş ise bina dünyada her kim mescidi,
Cennet içinde Mustafa bir haşne yapılur dedi.

Celil ümmetleri mesrur eder, ihsanına mecbur eder,
Ashabını mesrur eder, hayrat-ı raana armağanı.

Asafların alisidir, camilerin banisidir,
Anadolu valisidir, Devleti olsun sermedi.

Akranına faik, akvaline sadık olup,
Vasfına seza lâyık olup herkese mebzul hürmeti.

Sahib-i kutup, sahib-i inan, sahib-i şecaat-i kahraman,
Dillerde olmuş destan, zahir-ü bahir kılar ilâh.

Tahsil edüptür büngâh-ıçarka sultan-ı şedd-i benam
Gazi vezire ey hümam-ı hempa olan Haydar-u ebna.

Yaptı sarayın kurbüne bu camii ziynet vere,
Etrafın etti medrese-i asaf nazar hem bir mektebi

Hoş hutba okur, hatibi eyler telezzüz saamii,
Camiye verdi ziyneti ziyba olup ve minberi.

Çeşme ve şadırvan, sebil ab-ı hayat hem selsebil,
Cari ede Rabb-ı Celil daim o çeşme-i ab-ı.

Medrese, hem cami güzel arz-ı mukaddes filezel
Kâbeye camiler bedel verdi, Hûda bu izzi.

Mebdesine ey Raşit tarih budur eyle dua,
Seyyit Ali Paşa bina etti bu âli mabedi... 1211

Halen kaybolan ikinci kitabe şudur:

Cenab-ı hazret-i seyid Ali paşa'y-ı ekrem kim,
Huda Dergâh-ı lütfün cümle nase mel'ce etti.

O düstur-u Keremküster ki fart-ı cuud-u bahsinden,
Seha şermeyledi, ihsan-ı lâl oldu. haya etti.

Keremde sünnet-i Peygamberi, ihya ve icraya,
Hemen ceddi, Aliyyül Murtaza'ya iktida etti.

Cenab ı Murtaza'dan Hak mevrusu, şecaatle,
Keremde Hak badur kim, hakk-ı ecdada vefa etti.

Kemal-i kuvvet-i bahtile, az vakit içre devlette,
Veziran-ı cihanın cümlesine itilâ etti.

Anadolu'ya vali oldu çün iclal-i Devletle,
Kütahya sarayı hakipayin tutya etti.

Sarayın pişgâh-ı bab-ı âlisi fezasında,
Bu camile tetümmatın binaya ibtida etti

İcabet re'si ikbal üzere el kaldırdı âamine,
Sait bendekim tarih içinbed'i dua etti.

Bu abdi ahkar-i naçizi lütfü saik i takdir.
Müşerref eyledi çün hizmetinde hakipa etti.

Said'a söyledim ilham-ı gaybi birle tarihin,
Bu âli mabedi Seyyit Ali paşa bina etti. 1211.

Hocamız Kütahya şehrinde bir tarihten daha bahsetmektedir.

Dil düştü ziyba mabede Tarih içün bu bendeye
Yaptı sarayı kurbüne Cami Ali Paşa bina. 1220-ebcet hesabıyla caminin inşasından sekiz dokuz sene sonra yazılmış olan bu tarih ya Küçük bir tamir veya bir meraklı tarafından yazılmış olsa gerek bu tarihte Anadolu valisi Yusuf Paşadır.

Elde edilen bu kitabelerin kaydından sonra, külliyenin tamamına ışık tutması bakımından Alo Paşa vakfiyesi ni de Kütahya şehrinden aynen alıyorum:

İşbu kitabı hayrı ittisafın tahriri inşa ve imlâsına bâis ve badi oldurki, hâlâ bilfiil Anadalu valisi hazreti veziri hatır.

Devletlu, inayetlu, atufetlu, esseyit Ali paşa ibnilmerhum-ül mağfur esseyit Süleyman ağa ibnülmerhum esseyit Ali Yesrullah yürid mayeşa hazretieri^Medine-i Kütahya'da sarayı alilerinde zatı alilerine mahsus odda şer'i şerifi Ahmedî ve mahfel i dini rnünifi Muhammedi'de vakfı müşarini'eyh hazretleri emri tesçil-i itmam için mütevelli nasp ve tayin olunan mühürdariık hizmetile şeref iktisap eden kıdvetümacid Mehmet Sahh efendi mahzarında ikrarı sahihi şer'ı ve itirafı sarihi meri buyurup Liveçhullah-ı Taaiâjmedirıei meı kümede Şehreküstü mahallesinde vaki ba hücceti şer'ıyeti yedimde milk ve hakkım olan arsa-i haliye üzerine yine hasbeten lilîahi;taaiâ işbu sâl i meyamen âsâda müceddeden binasına muvaffak ve,nase^derunua da edayı selavatı hamse ve cuma ve ideyn ile izin verdiğim camii şerif ittisalinde bina eylediğim oniki bap kiremit puşideü hücerat ve medrese ve yine medinei mezburede Arasta çarşısı demekle elsinei nastajinaruf ;-nam mahallede müceddeden inşa eylediğim sekiz bap kiremit jpiCşideli hücerat ve medrese ki cem'an yirmi bap medrese ve^yine medinei mezbure çarşısında Kuyumcularbaşı demekle meşhur nam^mahalde vaki Germiyanzade esseyit elhaç Mastafa ağadan işbu bir kıta hücceti şer'iyye natık olduğu üzre iştira eylediğim milk harap han arsasile bir bap kazancı ve bir bap kıhnçcı dükkânları binaları hedm ve arsai müzküreden bir miktar mürur için tarik küşadile müsakillen çarşı olma.k üzre mücedden bina eylediğim birbirine muttasıl oniki adet kuyumcu dükkânı ve bir kahvehane 15 recep 1212.

İşbu kitabelerin tedkikinden ve vakfiyenin incelenmesinden bu külliyenin Ali Paşa tarafından (H. 1211 - M. 1796) yılında yaptırılmaya başlandığı ve (H. 1212 - M, 1797) de bitirildiği anlaşılmaktadır. Vakfiyede adı geçen Arasta çarşısındaki sekiz bap ve kremit örtülü medrese, halen kiremitçinin Hüseyin Ağanın Hanı'nın olduğu yerde idi. Bu medreseye müderrisin ismine izafeten Şerif Mehmet Efendi Medresesi denilmiştir.

Not: Alo Paşa'nın mütevelli nasbettiği zat, Şehreküstü mahallesinden Genç Ali oğlu hacı Salih Ağa bin Hacı süleyman olması muhtemeldir. Bu hayırsever kimse 1274 de Gençali aralığındaki Gençali çeşmesiyle çamaşırlığını yaptırmış ve bir dükkân vakfetmiştir. (Bak mahkeme-i şeriye sicilli)


Caminin şimdiki durumu

Cami, doğusunda mesken ve diğer üç yönünde parmaklıklı duvarla çevrilmiş avlu içindedir. Kuzey ve batı yönlerinde iki kapısı vardır. Caminin cadde tarafında bulunan kuzey ciheti parmaklıklı bir metre yüksekliğinde duvarla çevrili ( 5X18 m ) avlidan orta kapıya iki basamak merdivenle çıkılır, dış kapının üç tarafı pencerelerle çevrili olup iki kanadlı ve camekânlı (2,20x 1,5 m ) ahşap kapıdan ayakkabı çıkarılacak mahalle girilir. Buranın üstü küçük bir kubbe ile kapalıdır. Etrafı mermer sütunlarla çevrili ve iki kanadlı demir kapıdan (2,60 x 1.5 m ) camiye girilir. Bu kapının üstünde çini ile yazılmış Maşaallah levhası vardır, kitabesi görülemedi. (15,20xl8m) kare olan caminin tavanı ahşap ve doğrama olup bu tavan mermer kaideler üzerine oturtulmuş on adet ahşap direk üzerindedir, direklerin ikisi güney duvarının içindedir. Caminin doğusunda 6, güneyinde 6, batısında 5 ve kuzeyinde 4 penceresi vardır. Güney duvarının pencereler arası ve mihrap çini kaplamalıdır. Minber ahşap olup 68 parçadan yapılmış doğrama sanatının kıymttli örneklerindendir. Kapıdan girilince sağ ve solda son cemaat yeri parmaklıklarla ayrılmıştır. Bu mahfilin sağında 12 basamak ahşap merdivenle kadınlar mahfiline çıkılır bu kısım (3,90x1,50 m) dır minare kapısı buradadır. Minare 84 basamak olup tuğladan yapılmıştır tek şerefeli ve külahı kurşun kaplıdır.

Caminin doğu güney ve batı tarafları bir basamak merdivenle orta kısımdan ayrılmıştır. Cami normal olarak 400 kişiliktir. Caminin batısı parmaklıklı duvarla çevrili olup bu taraftan girmek için avlı kapısından girilir, sağda 1956 yılında yaptırılmış ahşap ve kiremit örtülü tuvaleti vardır. Burada beş çeşme ve altı hela mevcuttur. Camiye doğru gidilen kısmın solunda Alo Paşa tarafından bu cami ile birlikte yaptırılan medreseden kalma üç harap hücre vardır. Medrese yangında harap olmuş yeri avlu haline getirilmiştir. Ve sonradan cadde tarafına dükkânlar yapılmıştır. Caminin yan kapısı ( 2 X 1, 5 m ) camekânlı ve ahşaptır, bu cephe tamamen pencerelidir. Girilince solunda vaktile müderrislerin ve sonraları sıbyan mektebi hocalarının oturduğu ve halen imam ve müezzinlerin kullandığı iki oda vardır. Bu holün sağında ve caminin batı duvarına bitişik sonradan ilâve edilmiş (20x4-60 m) karelik bir mescit vardır. (2-5x 1»35 m) çift kanadlı ahşap kapıdan mescide girilir. Güneyinde iki, batısında dört, doğusunda camiye bakan dört ve kapının iki tarafında iki penceresi vardır. Tavan ahşap ve düzdür. Mescit daima açık kalmaktadır. Bu taraftaki cami kapısı mermer ve dört köşe sütunlarla çerçevelenmiş iki kanadlı (2,48x1,35 m) demir kapıdır. Kapının üstünde çini levhalar ve ortada çini üzerine Besmele yazılıdır. Kitabe yeri boştur kapının solunda camiye bakan bir pencere vardır.

Yukarda gördüğümüz veçhile 1797 de yeniden yaptırılmış olan bu külliye bir yangın sonunda tamamen harap olduğundan cami bitişiğinde bulunan tekkenin şeyhi ve caminin mütevellisi Hacı Ömer Efendi 'nin himmetiyle ve halkın yardımıyla temeller aynen kalmak ve eski biçimine sadık kalınmak şartıyla 1897 yılında yeniden ve şimdi gördüğümüz şekilde yaptırılmıştır. Bu külliyenin inşasından bir sene sonra Alo Paşa öldürüldüğünden ve çocuksuz olduğundan külliye mütevelliğine yeğeni Sinan Bey getirilmiştir.

Cami bakımlı ve sevimlidir halen bir imamı ve bir müezzini vardır.

--------------------------

Kaynak: Hamza Güner / Kütahya Camileri / 1964

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz