Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Tersaneye Gemi ve İş Yapan Yerler
İlk Standart
MISIR SEFERİNE NASIL KARAR VERİLDİ?
Muhyiddin-i Arabî'nin Kabrinin Meydana Çıkarılması
Amcazâde Hüseyin Paşa
Meslekî
Tebrikler
Osmanlı Devleti'nin Parçalanması - Fetret Devri
II. Abdülhamit nasıl yaşamıştı?
Ermenek Meydan Camii

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Kütahya Mevlevihane (Mevlevi Dergahı) Mescidi

Sayfadaki Başlıklar


Şimdiki durumu

Dergah İmadüttin Hezar Dinar Mescidi 'nin bitişiğindedir. Bu dergahın hangi tarihte ve kimin tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Bu bina yapılmadan önce dergahın şimdi Mevlevi büyükleri nin gömülü bulunduğu İmadüddin Hezar Dinar mescidin faaliyette olduğu bilinmektedir.

Kütahya Hacı Ahmet Mahallesi'nden olup Hazreti Ergun'a intisap eden dergaha maddi yardımlarda bulunan hayır sahibi ve zengin bir vatandaş olduğu anlaşılan Analıca Hacı Ahmet Efendi bir gün hazreti Ergun'a yeniden ve daha geniş bir Mevlevi dergahı yaptırmayı düşündüğünü söylemiş, fakat nedense Ergun Çelebi bu teklifi kabul etmemiş ve bir başka mescit yaptırmasını söylemiştir. Bunun üzerine Hacı Ahmet Efendi 771 hicri yılında Analıca Mescidi ve çeşmesi ni yaptırmıştır, (bak sefine-i mevleviye ve Mescit kitabesi.)

Bu kayıttan bu tarihte şimdiki Mevlevi Dergahı'nın henüz yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Semahane, dervişlere mahsus hücreler ve kütüphanesi ile birlikte yapılan bu külliyeden halen bir mescit kalmıştır. Dergahın - mescidin batı duvarında mermer plaka üzerinde yazılmış iki tamir kitabesi vardır. Birinci kitabe şudur:

Füruğ-u şems-i himmet Mevlevi Halet efendi kim,
Tecelli-i bahş-i tamir oldu bu dergah-ı pürnure

Olup bu babtan girdikte mutu sırrına mazhar,
Nazar kıl haşr-ü neşre tut kulağın nağme-i sure,

Demadem dinle gel yahu kudüm ve mıtrıp ve nay'ı,
Sema' et dil'de tevhidi İiahi beldet-i nure,

Makamı evçten avni okurlar Kudsi-ya tarih,
Hele bu mevievi ciergahı döndü beyt-i mamure 1227-1812

İşbu kitabeden dergahın hicri 1227 tarihinde tamir ettirildiği anlaşılmaktadır. Kitabede adı geçen ve tamire vesile olan Halet Efendi Nişancı iken 1808'de Kütahya'ya sürülen ve bir süre kalan meşhur Halet Efendi'dir. Bilindiği gibi Halet efendi, Galata mevlevihanesi şeyhi Şeyh Galib 'e intisap etmiş bir Mevlevi'dir.

(Mehmet Sait Halet Efendi, Aksu'da bulunan iki adet değirmen hisselerini, Köprübaşı Mevlevihanesi civarında bulunan ve Dombay sokağındaki çeşmelere vakfettiği. C. evvei 1235 bak mahkeme kaydi def II.) Halet efendinin Pişam mahallesinde yaptırdığı bir de çamaşırlığı vardır.

Daha sonra 1252 de Mevlevihane şeyhi Abdülkadir Efendi'nin müracaatı üzerine maaşının 150 kuruşa çıkarıldığı ve Kütahya mutasarrıfı Hafız Paşa marifetile dergahın aynı sene tamir ettirildiği anlaşılmaktadır, (bak Kütahya şehri ve mahkeme kaydı def 19)

1229/1813 senesinde Kütahya'da ikamete mahkûm edilen Reis ül Küttap Galip efendi, dergah yanında bulunan haneyi Mevlevi şeyhlerinin oturmasına tahsis etmiştir, (bak Kütahya şehri say 149)

ikinci kitabenin son mısraları şöyledir,

(Buldu Kütahya zehi bu dergahı ziyb ile tam,
Mısraı ziybası oidu tarih-i müfit,
Resmi diğerde dedim tarih balasın Aziz,
Kıldı pak icat bu dergahı Han Abdülmecit. 1257)

Bu kitabeden de dergahın 1257/1841 de Abdülmecit ve mutasarrıf Mustafa Mazhar Paşa zamanında tekrar tamir ettirildiği anlaşılmaktadır.

(Mevlevihane postnişini Hacı Abdülkadir Efendi'nin dergah çeşmelerini tamir ettirdiği hakkında bak 1265 def 25.)

(Geliri Mevlevihane fukarasına tahsis edilmek şartı ile Demirci kazasından Şehidzade Ahmet Hamdi Bey'in bir; değirmen ve bir bahçe vakfettiği bk. 1282 def 40}

(Mevlevi dergahı bu kere bairadei seriye müceddeden binası inşa olunarak ihya ve mamur olan dergah derununa yeniden bir minber vaz olunmuş ve hatipliğine Şeyh İsmail Hakkı bin Abdülkadir'in oğlu İdris Hamdi Çelebi tayin edilmiştir. 1305, bak def 58)

(Mevlevihane dergahı 1888'de Osmanlı Devleti Kütahya mutasarrıfı Tevfik Paşa zamanında tamir ettirilmiştir. (1306 Hüdavendigar salnamesi kitap 16.) Bu kayıttan dergahın bu tamirinin 1305 hicri veya rumi senesinde tamir ettirilmeye başladığı ve ancak bir sene sonra 1306 da bitirildiği anlaşılmaktadır. Saray hamamı ile İyidemir hamamı 'nın bu dergahın vakfı olduğu söylenmektedir. (Bak de. 60)

Tekke ve zaviyelerin kapatılmasından soma uzun seneler kapalı kalan ve harabeye yüz tutan bu külliyenin semahanesi, mescidi - 1959'da Evkaf Genel Müdürlüğü tarafından aslına sadık kalınmak şartıyla esaslı bir şekilde restore ve tamir ettirilmiştir. Halen cami olarak kullanılmaktadır.


Şimdiki durumu

Dergahın doğuda bulunan dış kapısı iki mermer sütun üzerine revaklı olup üstünde ezan okumaya mahsus bir yar ayrılmıştır. Esas kapının üstünde çini levhalar üzerine biri küçük "Ya hazret-i Mevlana" onun altında daha büyük hattat Kütahyalı Halil Tekit Dağlıoğlu tarafından yazılmış "Ya hazret-i Ergun vardır.

Dergahın cephe duvarı kesme taşlarla yapılmış olup, diğer duvarlar bağdadidir. Avlıdaki çeşmeler akmaktadır. Kütüphane ve hücreler haraptır. Şeyhlere mahsus olan evde evkaf memurları oturmaktadır.

Dergahın güneyinde bulunan hazire de Mevlevi şeyhleri ve yakınları gömülüdür.

Etrafı mermer sütunlarla çevrili iki kanadlı ahşap kapıdan girilir. Ortada daire şeklinde sema yeri ve tam ortada ceminde suyu şifalı sanılan bir kuyu vardır.

Sağlı sollu üçer basamakla çıkılan yarım daire biçimindeki çevre parmaklıklıdır. Sağdan 12 basamak ahşap merdivenle mihrap ve semahan (semazen) lar - Müezzinler mahfiline çıkılır. Buradan da 11 basamakla üst mahfile çıkılır. Kubbe, sekiz mermer sütun üzerine oturtulmuş olup çok latif ve gönül açıcıdır. Kubbenin tepesinde hattat Halil Efendi'nin yazdığı İhlas suresi, kubbe çevresinde etekte Ayete'l-kürsi, direk başlıklarında ashab-ı Kehf'in isimleri yazılıdır, her taraf yağlı boyalıdır. Kubbe etrafında üstte 9 pencere vardır. Kubbe, haricen dokuzgen kasnak üzerine oturtulmuş olup kiremit örtülüdür, Dergahın üst kat kuzey duvarında 7, doğuda 8, güneyde 7 pencere vardır. Birinci kat kuzey duvarında doğuda 4, güneyde 7 pencere vardır. Mihrap ve Minber sadedir, birinci kuşağın çevresinde Na't-ı şerif yazılıdır.

Cami temiz, ferah ve bakımlıdır. Bir imamı, bir müezzini vardı Doğusunda bulunan'dükkanlarm istimlak edilerek bu güzel eserin etrafının açılması, yıkıntıların kaldrılması lazımdır. Bu sene hücrelerin olduğu yere Kızılay aşocağı yaptırılmaktadır.

--------------------------

Kaynak: Hamza Güner / Kütahya Camileri / 1964

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz