Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Ohrili Hüseyin Paşa
Naili Abdullah Paşa
Şuursuz gruptan Atatürk'e hakaret „VIDEO”
Şuursuz gruptan Atatürk'e hakaret „VIDEO”
Çaldıran Savaşı
Osmanlılarda Din, Dinî Kurumlar ve Dini Faaliyetler
Osmanlı Gemileri ile Endülüs Müslümanlarının Afrika'ya Nakli
Yıldırım Bayezid'in Hakkaniyeti
Pirî Mehmet Paşa
Talik, Divanî ve Siyakat Yazıları

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Kalaylıkoz Ahmet Paşa

Eskisaray baltacıları ocağına alınarak musahip Yusuf Ağa'nın hizmetinde bulunmuş ve efendisi Darüssaade ağası (kızlar ağası) olunca kahvecibaşılığa tâyin edilmiş ve sakabaşılık hizmetiyle sürre ile birlikte hacca gitmişti. Yusuf Ağa, hizmetinden azlolunduğu zaman o, beylerbeyilik ile Cidde valiliğine gönderilmiştir.

Ahmet Paşa, 7 sene Cidde'de kaldı 1099 H.-1688 M.'de Van valisi oldu. Az sonra buradan azlolunarak Edirne'ye geldi ve 1100 Rebiulevvel -1689 başlarında Darüssaade ağası Mustafa ağa'nın ricasıyla vezirlik verilerek kaptan paşa oldu. Deniz savaşından başarıyla İstanbul'a döndü; fakat Akdeniz adaları ve sahil halkından epey para alıp deniz ümerasından da imdadiye namıyla ikişer kese akçe sızdırdığından, yapılan şikâyet üzerine 1101 Cemaziyellevvel-1690 Şubat'ta azledilerek muhafız ismi altında Midilli'ye sürgün edildi. 1102 H. - 1691 M. de Trabzon ve bir sene sonra Sivas ve 5 Şaban 1104-11 Nisan 1693'te Kıbrıs valiliklerine tâyin edildi.

Büyük savaşta pâdişâh II. Ahmet'in Edirne'de bulunması dolayısıyla İstanbul'da asayişin iyi olmamasından dolayı 1105 H. - 1693 M. de Ahmet Paşa, Kıbrıs'tan alınarak İstanbul kaymakamlığına getirildi ve asayişi tanzim ve eşya fiyatlarını yoluna koyup ihtikârı (bir şeyin değerlendiğinde satılmak için saklanması) önleyerek halkı memnun bıraktı ve bu başarısı ağızdan ağıza söylenir olduğundan, bu başarısı sebebiyle sadarete gelmesinden kuşkulanan Bozoklu Mustafa Paşa, Kalaylıkoz'u İstanbul kaymakamlığından azlettirip Diyarbakır valiliği ile uzaklaştırdı ve oradan da Bağdat valisi oldu (1694).

Ahmet Paşa daha sonra Adana valiliğine tâyin edildi; Rusların Azak kalesine taarruzlarını müteakip o tarafa yardım etmek üzere 1108 H.-1696 M.'da Trabzon valiliğine naklolunarak Azak Kalesi'ne girmeye memur oldu.

Rusların Azak kalesine karşı yaptıkları ikinci hücumda birbiri ardından gönderilen emirlere rağmen diğer görevlilerle beraber işi gevşek tutup geç kaldıklarından ve kalenin kuşatılmasından sonra geldiklerinden içeriye girememişler ve kale de düşmüştü (1108 Muharrem -1696 Ağustos). Azak kalesinin düşmesi üzerine katledileceğinden korkan Kalaylıkoz Ahmet Paşa, vazifesini terk ederek saklanmış ve 3 sene kadar böyle yaşamıştır; nihayet 1110 Şaban-1699 Şubat'ta Valide sultanın şefaatiyle afvolunarak Bursa'da oturmasına müsaade edilmiş ve oradaki ipek mukataasından kendisine 500 akçe yevmiye tâyin edilmek suretiyle iki sene kadar böyle makamından düşmüş bir şekilde kalmıştır.

Daha sonra vezirliği iade edilen Ahmet Paşa, Kandiye (Girit) valiliğine tâyin olunarak selefi Maktulzâde Ali Paşa Ağrıboz muhafızlığına gönderilmiştir(1114 Zilkade -1703 Mart).

III. Ahmet, kızlar ağasının "Kalaylıkoz Paşa kadar vezir olmaz" diye medh ü senası ve tavsiyesiyle kendisini sadarete getirmek isteyerek Serezli Kel İbrahim isminde itimad ettiği ve tebdil suretiyle ara sıra kayığına bindiği bir kayıkçıyı tüccar sıfatıyla ve hatt-ı hümâyunla Kandiye'ye göndererek Ahmet Paşa'yı gizlice İstanbul'a davet edip 29 Cemaziyelevvel 1116-29 Eylül 1704'te Hasan Paşa'nın yerine vezir-i âzam tâyin etmiştir.

Kalaylıkoz'un sadarete tavsiye edilmesi İstanbul kaymakamlığmdaki icraati dolayısıyla idi; fakat III. Ahmet -kendisinde o mevkie yarar bir kabiliyet göremediğinden-, tâyininden üç ay sonra, yani 27 Şaban 1116 - 25 Aralık 1704 perşenbe günü azl ve Limni adasında ikamete memur ettikten bir ay sonra da Hanya sancağına tâyin etti.

Ahmet Paşa'nın sadareti hakkında tarihler şöyle diyor:

Kalaylıkoz Ahmet Paşa, cömert ve asil ve hükümette adaletiyle şöhret bulduğundan halk sadarete gelmesini istemişti. Bunun üzerine pâdişâh kendisini uzak yerden getirterek hizmet umdu. Geldiği gün hal ve hareketinden cümle ahvaline vâkıf olarak getirttiğine pişman oldu. Selefi Enişte Hasan Paşa'dan ziyade pâdişâhın arzusuna aykırı hareketlerde bulundu. Pâdişâh, sadrâzamı işlerinde îkaz etmek ve iyi iş gördürmek hususunda kendisini ayarlaması için ocakdaşı olan İmrahor Baltacı Mehmet Ağa'yı memur etti ve Mehmet Ağa'ya vezirlik de vererek kaptan paşalığa getirdi.

Meşhur Baltacı Mehmet Paşa olan bu zat, vezir-i âzamın safiyetinden ve kendisine çok itimadından istifade ile onu ikaz edecek yerde suret-i haktan görünerek dalâlete düşürdü ve sadaretten devirip yerine geçmek için Kalaylıkoz'un ayağı altına karpuz kabuğu koyarak azlettirmek ve yerine geçmek suretiyle arzusuna nail oldu.

Kalaylıkoz hakkında Nusret-nâme'de şöyle deniliyor: Sırf cahil ve sefahatte bî-misil idi; yani ki eslâfının divan gününde yapmadığı haçvari enva-i dibadan dolmuş kallaviler giymek ve sair günlerde rengarenk kavuklar ve telli pullu hatayı libaslar ile evzaı garibesi padişah tarafından hoş görülmeyip ve bazan kendisine bizzat ima tarikiyle telmih olundukça vezir-i âzam olanların elbiseleriyle de diğer vüzeraya takaddümleri icap eder yollu cevaplar veriyordu; bundan başka kararsız olup bugün yaptığını yarın bozmak suretiyle devlet işlerini karıştırdığından ve, Raşid'in kaydına göre daha bir takım hallerinin de inzimamiyle şeyh-ul İslâm'ı azlettirmek için yeniçeri ocağını tahrik etmekle itham olunarak 27 Şaban 1116 (1704 Aralık)'da ansızın saraya davet olunarak mühr-i hümâyun alındıktan sonra Midilli'ye sürgün edilip 1705 te Hanya muhafızı oldu.

Ahmet Paşa'nın Hanya'dan şikâyetçileri gelip aleyhinde epey şeyler söylediklerinden, 18 Ağustos 1706'da Hanya'dan alınarak İnebahtı muhafızlığına tâyin edildi ise de, aynı sene Ramazanında (1706 Aralık) 300 akçe yevmiye ile İstanköy adasında oturması emrolundu.

Kalaylıkoz Ahmet Paşa, yine Valide sultanın şefaatiyle affolunarak 1122 Cemaziyelâhır - 1710 Ağustosta Kandiye eyalatine tâyin edildi. Fakat oradaki kiliselerden gümüş kandil ve gümüşlü eşyayı getirtip gümüşlü hayvan takımı yaptırmak istemesinden dolayı yapılan şikâyet üzerine tekrar İstanköy'e gönderildi ve bir müddet sonra da, yani 1124 H.-1712 M.'de İnebahtı muhafızlığına tâyin olundu.

Ahmet Paşa, 25 Ramazan 1126 - 4 Ekim 1714'e Trabzon valiliğine tâyin edildi ise de İnebahtı'dan hareketinden evvel hastalanarak aynı sene 1715 Ocak'ta orada 70 yaşında olduğu halde vefat etti.

Safdil, cömert ve tam mânasiyle cahil olan Kalaylıkoz Ahmet Paşa hakkında Vakanüvis Raşid:
"Kalaylıkoz lakabının iktizası üzere levazım-ı haşmet ve ziynete ibtilâsını ve gece gündüz endişesinin tertib-i nizam ve libas ve destar ve kalaylıkoz lakabının kendisine sermaye-i iftihar olduğunu" beyan ediyor.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz