Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Bayezid Paşa
Türk Bilim Adamları
Kütahya Hisarbey - Hisar Bey Camii - Saray Camisi
Fatih Sultan Mehmet'in Şahsiyeti
Yeniçerilerin oda sandıkları ve kara sandık
Kütahya Süleyman Bey Mescidi - Çatal Mescit
Osmanlı'nın 'tılsımlı' gömlekleri
Bursa Emir Sultan Camii
XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar Deliler
Kul Nesimî

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Muhsinzâde Abdullah Paşa

Tüccarlardan Halebli Muhsin Çelebi'nin oğludur. Büyük biraderi Mehmed Efendi, Darphane eminliği ve başdefterdarlıkta bulunmuş olduğundan, onun tavsiyesiyle Abdullah Efendi de darphane hizmetine alındı; daha sonra darphane emini oldu ve Edirne vakasında ihtilâlciler tarafından birinci defterdarlığa (şıkk-ı evvel defterdarlığına) getirildi (9 Rebiulâhır 1115-23 Ağustos 1703). Daha sonraları devlet dairelerinde müdürlüklerde bulunan Abdullah Efendi, kayın pederi Çorlulu Ali Paşa sadrâzam olunca ona kethüda oldu ve Çorlulu'nun 1122 H. - 1710 M. de azli üzerine bu da azlolunarak baş baki kulluğuna tâyin edilmek suretiyle soğukluk gösterildi.

Şehit Ali Paşa sadaretinde, Mısır'da serkeşane hareket eden Kaytas Bey'in katli için memuriyetle o tarafa gönderilerek muvaffak oldu ve 1127 Şevval-1715 Ekimde yeni teshir edilen Mora defterdarlığına tâyin edildi; Mora seraskeri Kara Mustafa Paşa'nın 1128 H. - 1716 M. de Korfu adasının muhasarasına memur edilmesi üzerine Muhsinzâde, Rumeli beylerbeyliği ile Mora seraskerliğine getirildi ve oradan da İnebahtı muhafızlığına naklolundu; fakat bu hizmette bulunmasını arzu etmediğinden, müracaatı üzerine Paşalığı kaldırılarak İstanbul'a davet olundu ve gelince 1129 Rebiulevvel-1717 Şubat'ta kapıcılar kethüdası tâyin edildi. Avusturya seferine hareket eden sadrâzam ve serdar-ı ekrem Halil Paşa'nın yanında işbilir değerli bir kethüdanın bulunmasına lüzum hasıl olduğundan, Muhsinzâde 1129 Cemaziyelevvel -1717 Nisan'da ikinci defa sadrâzam kethüdası oldu ve Halil Paşa'nın azli üzerine sadrâzam olan Nişancı Mehmet Paşa'nın yerine nişancılığa getirildi.

Muharebe esnasındaki faaliyet ve cesareti o sırada sadaret kaymakamı bulunan Damat İbrahim Paşa tarafından pâdişâha arzedilmesi üzerine adam kıtlığı olduğu böyle bir zamanda ikinci safta kalması münasip görülmediğinden vezirlikle Vidin kalesi muhafazasına gönderildi (1129 Şevval -1717 Eylül).

Muhsinzâde Abdullah Paşa 1130 Muharrem-1717 Aralıkta Edirne'ye davet edilerek geldiği gibi, 1718 başında yeniçeri ağalığına tâyin edildi ve yirmi bir gün sonra da bütün Rumeli kuvvetleriyle Niş kalesinin ehemmiyetli surette tamiri ve muhafazası şartiyle Rumeli valiliği verildi. Bu sırada Niş'teki yeniçerilerden birisi, yerli kulu ağasının zevcesine el uzatmasından dolayı yeniçeriler ile yerli kulu muhafızlarının arası açılmıştı. Muhsinzâde Abdullah Paşa bu hususta yerli kulu tarafını tuttuğundan yeniçeriler valinin sarayına hücum edip aynı zamanda top çekmeleriyle çaresiz kalan Abdullah Paşa maiyyetini alarak geceleyin Niş'in Belgrat kapısından çıkarak Aleksinaç kasabasına varıp meseleyi İstanbul'a bildirmiştir. Bunun üzerine Bosna valisi Topal Osman Paşa Rumeli valiliği ile Niş'e ve Abdullah Paşa da Bosna'ya, tâyin edilmişlerdir (1133 Receb-1721 Mayıs). Abdullah Paşa 6 Muharrem 1140 ve 24 Ağustos 1727 senesine kadar Bosna valiliğinde kaldı; Rumeli valisi ve Niş muhafızı Topal Osman Paşa'dan şikâyet edilmesi üzerine onunla tekrar becayişleri yapılarak Rumeli valiliği ile Niş'e getirildi.

Muhsinzâde Abdullah Paşa, aynı senede Bucak (Besarabya) Nogaylarının serkeşâne vaziyetleri dolayısiyle Rumeli kuvvetleriyle Kırım hanı Mengli Giray maiyyetine memur olmuş ve işin hallinden sonra tekrar Niş'e dönmüştür.
Abdullah Paşa, Patrona isyanını müteakip İstanbul'a davet edilerek 14 Cemaziyelevvel 1143-25 Kasım 1730 da ikinci defa yeniçeri ağası olmuştur. Tayininden dört ay sonra aynı sene 23 Ramazanda (1 Nisan 1731) vukua gelen fakat çabuk bastırılan ayaklanma üzerine Ağakapısı'nı basan yeniçerilerin elinden koluna isabet eden bir kurşun yarasıyla canını zor kurtarıp arka kapıdan kaçmaya muvaffak olmuştur. Bunun üzerine ağalığından azledilen Abdullah Paşa'nın yerine zabt ve rabtı temin için yeniçerilikten gelme ağa tâyini icab ettiğinden, ocaktan yetişmiş olup İran taraflarında yeniçeri ağası vekili ve daha sonra Adana valisi olan Şahin Mehmet Paşa yeniçeri ağası olmuş ve Muhsinzâde de onun yerine Adana valiliğine tâyin edilip Anadolu'nun teftişi ve şakilerin temizlenmesi kendisine havale olunmuştur.

Abdullah Paşa, Adana'dan Haleb ve oradan da Sayda eyâletine naklolunarak burada bulunurken 1145 Safer ayının başında (22 Temmuz 1732) eski vezir-i âzamlardan Kabakulak İbrahim Paşa'nın yerine üçüncü defa Bosna valiliğine gönderilmiş ve 1148 Zilkade-1736 Nisan'da buraya Girit valisi eski sadrâzam Hekimoğlu Ali Paşa'nın tâyini üzerine üçüncü defa Rumeli valisi olmuştur.

Bu sırada Bender'de serasker bulunan Şahin Mehmet Paşa vefat ettiğinden, Rumeli eyâleti üzerinde kalmak üzere Abdullah Paşa Bender seraskeri tâyin edilip ağırlığı arkadan gelmek üzere acele o tarafa gönderilmiştir (1149 Ramazan -1737 Ocak ortaları). Bu tarihte Osmanlı devleti aleyhine ittifak etmiş olan Rusya - Avusturya'dan önce Rusya taarruza geçerek muharebe başlamıştı.

Ruslarla barış yapılacağı ümidini vererek cephelerin hazırlıksız bırakılmasına sebep olarak Avusturya elçisinin iğfaline kapılan sadrâzam ve serdar-ı ekrem Silâhtar Seyyid Mehmed Paşa'nın azli üzerine mühr-i hümâyun Bender seraskeri Muhsinzâde Abdullah Paşa'ya verilmiştir (8 Rebiulâhır 1150-5 Ağustos 1737).

1150 Şaban-1737 Aralık'ta ordu ile İstanbul'a gelen sadrâzam, sancak-ı şerif i pâdişâha teslim ile henüz saraydan ayrılmadan kendisinden sadaret mührü alınarak sadaret kaymakamı Yeğen Mehmet Paşa'ya verilmiş ve Abdullah Paşa da bir çekdiri ile tâyin edildiği Selânik'e gönderilmiştir (26 Ramazan 1150-17 Ocak 1738).

Muhsinzâde 1151 H. - 1738 M. de İnebahtı muhafızı ve 1152 H. - 1739 M. da dördüncü defa Bosna valisi olup 1154 Muharrem başında (19 Mart 1741) Özi eyâletine nakledilmiş ve yerine de eski sadrâzam İvaz Mehmet Paşa gönderilmiştir.

Abdullah Paşa daha sonra Bender muhafazası şartıyla Karaman valisi olmuş ve 1154 Zilhiccesi başlarında (1743 Ocak ayı sonları) Vidin muhafızlığı ile Niğbolu sancağına tâyin edilerek 1158 başlarına (1745 Şubata) kadar burada kalmış ve 1158 Safer- 1745 Mart'ta dördüncü defa Rumeli valisi olmuştur.

1159 Receb-1746 Ağustosta Rumeli valiliğine Yahya Paşa'nın tâyini üzerine Muhsinzâde emekliliğini istediğinden, evvelâ Varna'da ve sonra da aynı sene Ramazanında (Eylül) Dimetoka'da oturmak üzere emekli edilmiştir. Hâdikatü'l-Vüzera zeyli'ndeki mübhem kayda göre "bazı süfehanın kelâmlarını ısga etmedikleri muharriki gayreti" olduğundan, müracaatı üzerine 14 Zilkade 1159 - 28 Kasım 1746 da vezirliği devam ettirilip Boğdan haracı vergisinden senede on bin kuruş has tayin olunmak suretiyle oğlu vezir Muhsinzâde Mehmet Paşa'nın yerine Bender muhafızlığına tayin edilmiş. Fakat oraya varmadan Kırım hanının ricası üzerine Belgrat muhafızı Numan Paşa tayin edilmiş olduğundan, kendisine de arpalık olarak Tırhala sancağı verilmiştir.

Muhsinzâde 1161 Saferi sonunda (1748 Mart başı) beşinci defa Bosna valisi olmuş ve 1162 Rebiulâhırde vilayet merkezi Travnik'te vefat ederek 19 Cemaziyelevvel - 7 Mayıs 1749'da ölümü İstanbul'da duyulmuş ve ailesinin İstanbul'a göderilmesi hakkında Bosna kadılığına ferman gönderilmiştir.

Abdullah Paşa, Osmanlı vezirlerinin okumuşlarından, mutedil ve orta derecede iktidarlı bir zattı. Askerî kudretten ziyade devlet muamelâtına ve malî işlere vukufu vardı. Sadaret ve serdar-ı ekremliği dört buçuk ay kadardır; vefatında yaşı doksanı bulmuştu. Oğullarından Mehmet Paşa iki defa sadrâzam olmuştur. Vidin ve Bosna kalelerinde cami ve Tırhala'da çeşmeler yaptırmıştır.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz