Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Mal Alanında Tanzimat
Erzurumlu Emrah
Çağalazâde Yusuf Sinan Paşa
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Yağlıkçızâde Emin Mehmet Paşa
İbşir Mustafa Paşa
Osman Gazi
(Bıyıklı) Derviş Mehmet Paşa
Davud-ı Kayserî
XVI. ve XVII. Yüzyıl Osmanlı Islahat Risaleleri

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Musikî Âletleri

Bu asırlarda Osmanlı memleketlerindeki musiki aletlerinin nelerden ibaret olduğu tamamıyla bilinmemekle beraber bunlardan bir kısmının XIV ilâ XVI. yüzyıllarda ney, kanun, ud, tanbur, çöğür, kemençe, kopuz, zurna, nekkare, daire (def), zil, bulgari veya bağlama, nefir (boynuzdan boru) ve türleri, davul, kös gibi mûsikî âletleri olduğunu muhtelif eserlerin incelenmesinden anlıyoruz.

Şükrullah'ın eserinde ud, ıklıgî, rebab, mizmar, pise, cenk, nüzhe ve kanun isimleri geçmekte ve her birinin yapılışından bahsolunmaktadır; bu kayıt adı geçen mûsikî aletlerinin çok daha evvel ve kısmen de XIV. ve XV. yüzyıllarda kullanıldığını göstermektedir.

Bu sazlardan ud malûm olup ıklığî, kemençe gibi küçük 3 kirişli bir sazdır. Eskiden Konya ve Akşehir taraflarında kullanılmıştı. Rebabın karnı toparlak, sapı daha uzun ve daha incedir. Mizmar bir çeşit ney olup bir parçası ağaçtan olmak üzere iki parçadan yapılır. Pîşe de bir çeşit ney olup bir karış iki parmak yani çığırtma boyundadır ve kamıştan yapılmıştır; boyu şimdi nısfiye dediğimiz musiki aletinden küçüktür; bu saydığımız mûsikî aletlerine kâmil saz ismi verilmektedir ; bunlardan sonra yine mûsikî üstadları tarafından eksik saz denilen saz türleri gelmektedir; bunlardan cenk kanuna benzeyen bir sazdır; çanağı bir torba gibi olup boynu eğridir. Nüzhe ise meşhur mûsikî allâmesi Safiyyüddin bin Abdülmümin tarafından tertip edilmiş olup 108 kirişli ve bir kareye yakın dikdörtgen şeklinde bir sazdır; derinliği 4 parmak olup yüzü tahta ile örtülmüştür, kanun gibi mandallı sazlardandır.

Kanun bugün de mühim sazlardandır; muğnî ismindeki sazı da Safiyyüddin tertip etmiştir; bu saz rebab, kanun ve nüzhe adlı sazlardan alınmak suretiyle vücuda gelmiştir; karnı itibariyle rebaba benzerse de ondan daha büyüktür, üst kısmı kanun ve alt kısmı nüzhe tertibindedir. Evliya Çelebi bazı sazlardan bahsederken kanun şeklinde 24 kirişli olan bu muğnînin levendâne bir saz olup Batı Anadolu halkı tarafından çalındığını beyan etmektedir. II. Sultan Bayezid'in oğlu âlim ve şair bir şehzade olan Korkut, mûsikîde de üstat imiş ve kendisi her çeşit sazı çaldığı gibi gıda-yı ruh isimli bir saz da icat etmişti.

Dursun Bey, Tarih-i Ebü'l-fetih isimli eserinde XV. yüzyılda ud, şeştar, tanbur, rebab, berbat, kanun, ney isimlerindeki sazları ve Şehnaz, Uşşak, Neva, Muhayyer makamlarının bilindiğini ve düğünlerde muganniye cariyelerle çengilerin bulunduğunu yazıyor.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz