Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Osmanlıların Balkan Devletleri ve Prenslikleri ile İlişkileri
Tarihi Fıkralar 1
Yemişçi Hasan Paşa
'1808, 1908 ve 2008' yılının özelliği ne?
Riyaziye Tedrisatı - Matematik Dersleri
Subaşı
Genç Osman
Osmanlı Medeniyeti Sitesi: Geçmişi ve Geleceği
Ferhat Paşa
Öksüz Dede / Öksüz Âşık

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Osmanlı’nın da bir Demokrat Partisi vardı

Sayfadaki Başlıklar


İlk Demokrat Parti ne zaman kuruldu?

Osmanlı’nın da bir Demokrat Partisi vardı

* Mustafa Armağan

m.armagan@zaman.com.tr

...

İşte Demokrat Parti’nin 1909’dan 2007’ye uzanan 88 yıllık bilançosu.

Tarih denilince varsa yoksa “Cumhuriyet tarihi”ni belleyenler Demokrat Parti’nin 7 Ocak 1946’da kurulduğunu tekrarlayacaklardır papağan gibi. Doğru, bu tarihte Refik Koraltan’ın, İçişleri Bakanı Hilmi Uran’a kuruluş dilekçesini vermesiyle Demokrat Parti kurulmuştur ama ince bir fark vardır: Bu, partinin ilk değil, Cumhuriyet dönemindeki ilk kuruluşuydu. Demokrat Parti’nin bir de Osmanlı tarihinin sisleri arkasında kaybolmuş yitik gövdesi vardır ki, yeterince bilinmez.


İlk Demokrat Parti ne zaman kuruldu?

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucularından Arnavut İbrahim Temo ve Avrupa’dan damızlık gençler getirterek Türk ırkını ‘ıslah’ etmeyi Batılılaşmanın kökten çözümü arak gören Dr. Abdullah Cevdet’in 1909’da kurdukları ılımlı, medenî ve tehlikeli davaları olmayan bir parti vardı: Osmanlı Demokrat Fırkası. Kadroları çoğunlukla Hukuk Fakültesi (Mekteb-i Hukuk) öğrencilerinden oluşuyordu. Bu kadronun da esası, 7 Aralık 1907’de Selanik’te gizlice kurulan Selamet-i Umumiye Kulübü mensuplarına dayanıyordu. (Her taşın altında Sabetayist bağlantı arayanlara benden bir ipucu!)

Osmanlı Demokrat Fırkası’nın kuruluş amacı, giderek Türkçülüğe ağırlık vermekte olan İttihatçı iktidarın karşısında Türk olmayanların devlete bağlılığını korumaya ve hoşnutsuzluklarını gidermeye çalışmaktı.

İlginçtir, daha sonraki yıllarda klasik Türk musikisinin önde gelen bestekârlarından biri olacak olan Muhlis Sabahattin Ezgi (1888-1947) de Meşrutiyet yıllarında bu partinin faal elemanları arasında boy gösteriyordu.

Osmanlı Demokrat Fırkası (ODF) yönetimi, davasını kamuoyuna iyice anlatabilmek için Selâmet-i Umûmiye ve Hâkimiyet-i Milliye gibi gazeteler çıkartıyor ama gelin görün ki, memleketi Abdülhamid’in zulmünden kurtaracakları vaadiyle iş başına gelen İttihatçıların en ufak bir eleştiriye tahammül gösterememeleri yüzünden sıkıntılar içinde kıvranıyordu. Gazeteleri defalarca kapatıldı, onlar da başka isimlerle çıkarttılar. Hatta zamanın Harbiye Nazırı (Milli Savunma Bakanı) Mahmud Şevket Paşa, partinin başkanı İbrahim Temo’yu çağırıp bastonunu göstererek tehdit etti ve şunları söyledi:

“Muhalefetten vazgeçmezseniz sizi sopa altında gebertirim.”

Giderek insafsızlaşan İttihatçıların baskı ve zulmü karşısında partiyi bırakıp Arnavutluk’a giden İbrahim Temo’dan sonra Osmanlı Demokrat Fırkası sahipsiz kaldı ve kapandı. Böylece Türkiye’nin gördüğü ilk Demokrat Parti’nin talihsiz başlangıcı, sonraki hayatına da örnek teşkil etti. Zulüm ve baskılara, hatta darbelere karşı direniş ve sonra da günün birinde kapısına kilit vurulması geleneği bundan sonra da Demokrat Parti’nin yakasını bırakmayacaktı.

...


Armağan'ın Zaman'daki son makalesi: http://pazar.zaman.com.tr/?bl=14&hn=839

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz