Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Yaya Ve Müsellemler
Tanzimatın Kendisinden Önce Yapılan Düzen Çalışmalarına Göre Önemi
Rum Mehmet Paşa
Padişahlar içki içer miydi?
Mevlana'nin bir rubaisi
III. Murat'ın Hükümdarlığı
Teslim Abdal
Osmanlı Hukukunun Mahiyeti Ve Kaynakları
Anadolu Beylikleri Karamanoğulları Beyliği
Kapıkulu Süvarileri

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Paşmakçızâde Seyyid Ali Efendi

Üsküdar kadılığından azl edilmiş olarak vefat eden Paşmakçızâde Mehmed Efendi'nin oğlu olup 1048 H. - 1638 M. de İstanbul'da doğmuştur. Usul üzere medrese tahsili görüp müderris ve kadı oldu. Edirne kadısı iken 1101 Ramazan - 1690 Haziran'da nakibül eşraf, bir ay sonra İstanbul kadılığı payesi verilip 1102 Şaban- 1791 Mayıs'ta Anadolu kazaskerliği payesini aldı ve nakib-ül eşraflığı devam etti.

1103 H. - 1692 M.'de hâmisi Ebu Saidzâde şeyhülislâmlıktan azledilince bu da nakibül eşraflığı üzerinde olarak İstanbul'a yollandı. Fakat Ebu Saidzâde Feyzullah Efendi kırk gün sonra ikinci defa şeyhülislâm olunca Ali Efendi de Rumeli kazaskerliği ile Edirne'ye davet olundu. Mûtad olan kazaskerlik müddetini bitirip azlolunca nakibül eşraflıkla İstanbul'a geldi.
1106 H. - 1794 M. de sadrâzam Sürmeli Ali Paşa'nın Ebu Saidzâde'yi meşihatten azlettirip onu Mısır'a sürgün ederken onunla dostluğu olan Paşmakçızâde Ali Efendi'yi de azlederek arpalığı olan Gemlik'e gönderdi (1106 Cemaziyel-evvel 1794 Aralık).

Seyyid Ali Efendi İstanbul'a' geldikten, sonra 1112 H. -1700 M. de ikinci defa Rumeli kazaskeri olup bir buçuk sene olan müddeti doldurduktan sonra, 20 Zilhicce 1113 - 18 Mayıs 1702'de azledilerek Edirne'den İstanbul'a gelmiştir.
1115 H. - 1703 M.'te İstanbul'da vukua gelen ayaklanmada (Edirne vakası) âsiler Paşmakçızâde'yi 9 Rebiul evvel (23 Ağustos) da şeyhülislâm tayin ederek At Meydanına, getirmişlerse de, bu işin neticesini iyi görmediğinden evine gelir gelmez kendini hasta göstermek suretiyle ihtilâl erkânını inandırmak suretiyle yakasını kurtarmış ve yerine daha evvel yetmiş gün kadar şeyhulislâmlık etmiş olan Hünkâr imamı Mehmed Efendi âsiler tarafından şeyhülislâm yapılmıştır.

Edirne vakası bertaraf olup III. Ahmet hükümdar olduktan bir müddet sonra İmam Mehmed efendi azledilerek Paşmakçızâde Seyyid Ali Efendi şeyhülislâm olmuştur (18 Ramazan 1115 - 25 Ocak 1704).


Seyyid Ali Efendi'nin idaresinden ilmiye sınıfı memnundu. İyilik sever, kıymet bilirdi; kibir ve gururu olmayıp muamelesi babayâne idi; III. Ahmet de kendisinden memnun olup etraftan senasını işitiyordu. Fakat sadrâzam Çorlulu Ali Paşa, şeyhülislâmın laubali tavrından ve kendisine pâdişâhın iltifatından dolayı Ali Efendi'yi sevmiyor ve onun ara sıra nasihat yollu sözlerine canı sıkılıyordu. Bundan başka, kendisinden evvel sadrâzam olan Enişte Hasan Paşa ile Kalaylıkoz Ahmet Paşa ve Baltacı Mehmet Paşa'ların sadaretten azillerini Paşmakçızâde'den biliyordu. Bundan dolayı onu pâdişâhın teveccühünden düşürmek için çalışıyor ve münasibet aldıkça Paşmakçızâde'nin efsunculuğundan ve Edirne vakasını tertib ederek sonra bir kenara çekilmiş olduğundan ve daha bu gibi bazı şeylerden bahis eyliyordu. Pâdişâhın bu hususta ağır aldığını gören sadrâzam:
"— Mademki şeyhulislâm teveccühü hümâyununuzla seleflerinden ziyade istiklâle mazhardır, bu kulları idarei umur ve hizmete kadir değilim" demesi üzerine III. Ahmed şeyhülislâmın azline muvafakat ettiğinden, 27 Şevval 1118 - 1 Şubat 1707 de Seyyid Ali Efendi azlolunarak Edirnekapısı'nda Emir Buhari mahallesindeki bahçesinde oturmaya izin verildi.

Çorlulu Ali Paşa, Paşmakçızâde'nin gözönünde bulunmasını da muvafık görmeyerek onu evvelâ Boğaziçi'nde bir yalıya naklettirdikten sonra Sinop'ta ikamete memur ettirdi (Muharrem 1119 - 1707 Nisan).

Seyyid Ali Efendi, Sinop'a gönderilmekle beraber, Silâhdar Ali Ağa (Şehid Ali paşa) ile baba oğul gibi araları iyi olduğundan, onun da pâdişâha istirhamı üzerine Çorlulu Ali Paşa sadaretten azledilmeden evvel resen gönderilen bir hattı hümâyunla Seyyid Ali efendi, İstanbul'a davet edilmek suretiyle sadr-ı azama ilk darbe vuruldu; Çorlulu bu hâdise dolayısıyla gözden düştüğünü anlamış ise de, pâdişâha kafa tutamayarak ses çıkartmamış ve Paşmakçızâde'ye karşı yaptığı muamele dolayısıyla özür dileyerek kendisine hediyeler yollamıştır.

Paşmakçızâde'nin İstanbul'a gelmesinden az sonra, 18 Rebiulâhır 1125-15 Haziran 1710 da Çorlulu Ali Paşa sadaretten azlolunarak bir ay sonra, yani 19 Cemaziyelevvel-16 Mayıs ayında Paşmakçızâde Seyyid Ali Efendi, Ebezâde Abdullah Efendi'nin yerine ikinci defa şeyhülislâm olmuştur.

Seyyid Ali Efendi, 1124 Muharrem 4-1712 Şubat 12 tarihine kadar bir buçuk seneden ziyade bu mevkide kaldı ve o tarihte vefat ederek yerine Ebezâde Abdullah Efendi ikinci defa şeyhülislâm oldu. Paşmakçızâde'nin iki şeyhülislâmlığı müddeti dört sene sekiz buçuk aydır. Kabri Edirnekapı mezarlığında Emir Buharî bahçesi yakınındadır. Âlim, fazıl, muhakkik, uyanık fikirli, iyi ahlâklı, iyilik sever bir zat olup her sınıf kendisine hürmetkardı. Tarikaten Nakşibendi ve meşreben Melâmi (Hamzavî) idi. Fetvalarını havi bir mecmuası vardır. istanbul'da Kadıhanı mescidi, Seyyid Ali Efendi'nin olup İstanbul kadısı iken yaptırmıştır.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz