Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
15. ASIR TÜRK-İSLAM EDEBİYATI
XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar Eyâlet Askerleri
Ocağın küçük zabitleri
Topçu kışlası ve imalâthanesi
Osmanlı'da Musiki
Aşık Paşa
Yerlerine Göre İstanbul'daki Osmanlı Çeşmeleri
Mekke-i Mükerreme Emirliği
Osmanlılarda Din, Dinî Kurumlar ve Dini Faaliyetler
Çanakkale'yi Kazandıran Ruh

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Tahmis

Tahmisin sözlük anlamı "beşleme, beşli duruma getirme"dir. Bir gazelin beyitlerinin üstüne aynı ölçü ve uyakta üçer dize ekleyerek yazılmış muhammese denir. Uyak düzeni şöyledir: (eklenen dizeler siyah harflerle gösterilmiştir) :
a a a a a — b b b b a — c c c c a — d d d d a — e e e e a ...

Gazelde matla'dan sonraki beyitlerin birinci dizeleri serbest olduğu için, tahmis o dizenin uyağına göre yapılır. Eğer serbest dizenin son sözcüğü uyağa uygun gelmezse, ondan önceki sözcükle uyak düzenlenir, son sözcük de redif olarak kalır. Nailî-i Kadim'den aldığımız Örnekte üçüncü bent yukarıda anlatılan biçimdedir. Tahmiste en önemli nokta, eklenen dizelerin, gazelin beyitleriyle anlam ve güç bakımından kaynaşabilmiş olmasıdır. Yoksa eklenmiş dizeler sırıtır, birer yama gibi kalır ve tahmis başarılı sayılmaz. Gazelin makta' beytinde şair nasıl kendi mahlasını söylerse tahmis eden şair de son bentte mahlasını söyler. Tahmis genellikle gazelde yapılır. Fakat, kimi kasidelere de tahmis yazılmıştır Tahmis divan edebiyatında muhammesten daha çok rağbet görmüş bir biçimdir. Hemen hemen her şair, kendinden önceki ya da çağdaşı olan şairlerin birkaç gazelini tahmis etmiştir. Kendi gazelini tahmis ederek muhammes durumuna getiren şairler de vardır. Bu türlü tahmisler divanlarda "tahmîs-i gazel-i hod" başlığı altında verilmiştir.

Eğer tahmis edilen gazel, musammat bir gazel ise tahmis de musammat olarak yapılır.


Kaynak: DİLÇİN, Cem, Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, 6. bs. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2000.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz