Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
Patrik Seçimi
Osmanlı Kaftanları
Tanzimat Dönemi Edebiyatı (1860-1896)
"BÜLBÜL" Nasıl Yazıldı?
Girit’in tümüyle fethi ise 1645 yılına rastlar.
Osmanlı Devleti'nin Merkez Teşkilâtı
İngiltere
Osmanlılarda İlk İlmî Müesseseler
Osmanlıyı anlamak...
Naili Abdullah Paşa

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Vilâyet İdarelerinin Zaafa Uğramasının Sebebleri

XVII. yüzyıldan itibaren sancak beyliğinde liyakat göstererek vali olmak gibi eski teşkilat bozularak vilâyetler, hiç bir liyakat ve ehliyet gözetilmeden saray mensuplarının tesirleriyle rüşvet ve himaye ile ve aynı zamanda vezir rütbesiyle tevcih edildiğinden bunun az zamanda fena tesiri görülüp memlekette aşamalı surette asayişsizlik artmış ve tabiî olarak halk ve köylü bu halden çok müteessir olmuştur.

Bir kısım vezir-i âzamların, vali tayinlerinde kanunen almaları lâzım gelen caizeleri, mezada çıkarır gibi fazla arttırana vermeleri ve o valinin de verdiğini fazlasiyle çıkarmak için muhtelif vesilelerle halkı soymaya kalkışması gibi haller memleket nizamına halel veren müessif hâdiselerin meydana çıkmasına sebep olmuştur; hususiyle XVII. yüzyılın ilk yarısı içinde iyi varidatlı bir vilâyete tayin edilen bir valinin çabuk azledilip aynı eyâlete bir senede beş altı vali tayin edilmesi sebebiyle bunların azledilmeden önce halkı haklamak için nasıl hareket edeceklerini söylemeye hacet yoktur.

Kanun mucibince kazaların inzibatı tımarlı sipahi subaşılarıyla tımarlı sipahiye bırakılmış olup bunların ihmal edilmeleri vali ve sancak beyleri maiyetlerindeki sekban ve levendlerin halkı ezmelerine ve soymalarına sebep olmuştur. Anadolu'da Celâli eşkiyalıkları, haklı haksız bazı valilerin isyanları, yer yer türeyen paşa, bey, sipahi ve sair zorbalıklarıyla dolu olup bu hal Köprülü'nün sadareti zamanına kadar devam etmiştir.

1094 H.-1683 M.'te başlayarak on altı sene süren muharebede vilâyetlere bakılamadığından dolayı bilhassa köylü sınıfı eşkiya elinde kalmış ve bu yüzden levend, sekban ve sarıca gibi silâhlı kuvvetler Anadolu'da serbest gezerek istedikleri gibi zorbalık yapar olmuşlardı. Hususiyle uzun harbin Balkanlar'a intikalinden sonra Şıpların kötülükleri ve yol keserek askerî nakliyata ve harp malzemesi ve hazine nakline mâni olmaları ve bunları yağmalamaları mühim tehlike teşkil etmişti.

İdarî teşkilâtı bozup halkı ve bilhassa zürrâı fena duruma sokan hallerden biri de, gerek havass-ı hümâyun denilen hazineye âit hasların ve gerek diğer vezir, beylerbeyi ve sancak beyi ve saray kadınlarına ait paşmaklık hasların ve vakıf yerlerin iltizam suretiyle hasılatının toplanması usûlüdür; yani evvelce bu haslar, has sahiplerinin emin voyvodaları vasıtasıyla haslardaki köylü halk ezilmeden himaye edilerek öşür ve resim alınırken Rüstem Paşa zamanından itibaren havass-ı /mmoyun'un iltizama verilerek bunun diğer haslara da geçmesi ve mültezimlerin de gelecek senelerdeki çiftçi vaziyetini düşünmeden köylüyü ezmesi Anadolu'da yer yer çift bozan köylü yani çift ve çubuğunu terk etmeğe mecbur olan çiftçi adedini arttırmış ve bu hal bu çift bozanların levend olarak zorbalık yapmaları kapısını açmıştır.

Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyıldaki düşüklüğünün sebeplerini meşhur Koçi Bey, 1041 H. - 1631 M. de IV. Murat'a takdim etmiş olduğu devlet nizâmına dair risalesinde yazarak bu gerilemeyi yirmi bir kısım üzerinde veciz surette özetlemiştir.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz