Silikon Vadisine ve Teknoloji Dünyasına İçeriden Bir Bakış
kolai.com
Ana Sayfa
Yazı Ekle
Forumlar
Bilgi Bankası Kategorileri
Son Eklenen Bilgiler
Divan Edebiyatı
Osmanlıca Sözlük
Osmanlı Padişahları
Anadolu Beylikleri

Arama:
Bunlar da var
II. Abdülhamid'in şahsi mülkü
Manisa Hatuniye Camii
Ottoman peace (osmanlı barısı)
Ocağın vazifesi
III. Mustafa
II. Murat Dönemine Kadar Osmanlı - Macar İlişkileri
Bayramzâde Zekeriya Efendi
osmanlı kültürü
Osmanlı imparatorluğu dönemi
Salih Zeki Aktay

Aradığınız soruların cevabını bulamadınız mı? Forumlarımızda sorun.

Yirmisekiz Çelebizâde Sait Mehmet Paşa

Damat İbrahim Paşa sadaretinde elçilikle Fransa'ya gönderilmiş olan Yirmisekiz Çelebizâde Mehmet Efendi'nin oğlu idi. Sadaret mektubî kalemi hulefasından iken babasına kethüda olarak birlikte Paris'e gitmiş ve dönüşte Damat İbrahim Paşa tarafından hâcegân sınıfına terfi ettirilerek sipah ve silâhdar kâtibi olmuştu.

I. Mahmut'un cülusu üzerine saltanat değişimini Rus çariçesine bildirmek için Said Mehmet Efendi 1143 Rebiulevvel ortalarında (1730 Eylül sonu) Şıkk-ı sâlis defterdarı payesiyle Petersburg'a gönderildiği gibi, 1145 H. - 1732 M. Kasım'da da I. Mahmut'un cülusunu tebrik için gelen Şerbatof'a karşı fevkalâde elçi olarak evvelâ Rusya'ya ve oradan sefaretle isveç'e gitmiştir.

Rusya'nın müttefiki olan Avusturya'nın iğfal edici aracılığıyla güya Osmanlı - Rusya harbini önlemek için Niyemirav müzakeresinde reisül-küttab Mustafa, Ruznamçe-i evvel Ümnî, sadaret mektupçusu Ragıp Efendi'lerle beraber silâhdar kâtibi Sait Mehmet Efendi de murahhas bulunmuştu.

1739 Belgrat antlaşmasını müteakip Avusturya ile hudut işlerinin tahdidine memur edilen Sait Mehmet Efendi, iki sene kadar oralarda çalıştı. İstanbul'a, avdetini müteakip bir ay sonra 1154 Rebiulâhır ve 1741 Haziran'da nâme-i hümâyun ve Rumeli beylerbeyi pâyesiyle elçilikle Paris'e gönderildi. Rusların Belgrad muahedesine riayet etmemelerinden dolayı I. Mahmut, antlaşma hükümlerinin tatbikini üzerine almış olan XV. Lui'ye şifahen Ruslardan şikâyet etmekte idi.

1155 Şaban başında (1742 Ekim) İstanbul'a dönen Sait Mehmet Efendi, o sene Şevval tevcihatında (Aralık) tevkii yani nişancı oldu. Memuriyeti üzerinde kalıp vekâletle idare edilmek üzere 1157 Muharrem -1744 Şubat'ta Mısır'da ümera arasındaki ihtilâfları tetkik ve tahkik etmek üzere o tarafa gönderildi ve 1158 Şevval - 1745 Kasımda defter emini oldu. Tiryaki Mehmet Paşa'nın sadrâzam tayini üzerine onun yerine kethüda tayin edildi (22 Receb 1159 - 10 Ağustos 1746).

Sadrâzam Tiryaki Mehmet Paşa'nın haşin tabiatı ve aynı zamanda aralarındaki fikir ihtilâfları sebebiyle geçinemediklerinden dolayı 4 Rebiulevvel 1160 - 16 Mart 1747 de kendi isteğiyle tekrar defter eminliğine tenzili kabul etti ve 1161 Şevval-1748 Eylül'de ikinci defa nişancı oldu.
17 Muharrem 1163 - 26 Ağustos 1750 de Divittar Mehmet Paşa'nın sadrâzam olması üzerine aynı tarihte ikinci defa sadrâzam kethüdası oldu; fakat iki buçuk ay sonra azlolunarak evinde bile oturmasına müsaade edilmeyerek Hicaz'a gitmesi emrolunup Mısır'a gönderilmek istendi ve Gelibolu'ya kadar yollandı ise de sonra vazgeçildi ve bir müddet Gelibolu'da bırakılarak sonra 28 Cemaziyelâhır 1163 - 4 Haziran 1750 tarihli bir fermanla İstanbul'a davet olunarak üçüncü defa nişancı oldu.

1165 tevcihatında (1752 Ağustos) nişancılıktan ayrılmış ise de bir sene sonraki aynı ay tevcihatında dördüncü defa nişancı olmuştur. 1165 H. -1752 M. senesi tevcihatında açıkta kalmış olan Sait Mehmet Efendi 1168 Şevval - 1755 Temmuzda muhasebei evvel olmuş ve 1168 Zilkadesinin yedisinde (15 Ağustos 1755) üçüncü defa sadrâzam kethüdalığına getirilmiştir.

Sadrâzam Bıyıklı Ali Paşa'nın zamanında sadaret kethüdası bulunan Said Mehmet Efendi, Ali Paşa'nın katli üzerine sadrâzam tâyin edilmiştir (19 Muharrem 1169 - 25 Ekim 1755). Sait Mehmet Paşa'nın sadareti üç aydan uzun sürmedi; kararsız ve herkesten şüphe eden III. Osman tarafından azlolunarak öldürülmeyeceğine dair kendisine emniyet gelmek için oğlu Mesud Bey, mübaşir tayin olunarak İstanköy adasında ikamete memur edildi, malları da müsadere olunmadı; yerine ikinci defa Bahir Mustafa Paşa tayin olundu (1169 Receb -1756 Nisan başı).

Sait Mehmet Paşa, daha sonra Hanya sancağına ve 1170 Şaban - 1757 Nisan'da Mısır valiliğine tayin olundu. 1171 Şevval-1758 Haziran'da buraya eski sadrâzam Bahir Mustafa Paşa'nın getirilmesi üzerine Anadolu'ya gelmesi emrolunan Sait Mehmet Paşa, 1172 Cemaziyelevvel sonunda (1759 Ocak) Adana valisi ve 1173 Zilkade sonu (1760 Temmuz) tarihli bir fermanla Beyşehri sancağının ilhakıyla Karaman (Konya) valisi olmuştur.

Sait Mehmet Paşa, 1174 H. - 1761 M. de Maraş valisi olarak 1175 Rebiulevvel - 1761 Ekim'de orada vefat etmiştir.

Yirmisekiz Çelebizâde Sait Mehmet Paşa, değerli, malûmatlı, müteşebbis, devlet işlerine ve siyasî vaziyete ve Avrupa ahvaline vakıf, tecrübeli, natuk ve ikna kudretine malik bir Osmanlı veziri idi. Babasıyla gittiği Fransa'dan döndükten sonra Müteferrika İbrahim Efendi ile birlikte bizde ilk matbaayı açmıştır. Rusya, isveç ve Fransa'ya muvakkat elçilikle gönderilerek vazifesini güzel yapmıştır.

Sait Mehmet Paşa, muhtelif tıbbî eserlerden toplamak suretiyle alfabetik olarak müfredatı tıbba dair Feraidü'l-müfredat Fittıb ve Esmaü'n-nebat adında zamanı tabiblerinin takdir etmiş olduğu bir eser yazmıştır. Şamdanîzâde Süleyman Efendi, Lâtin lisanına vakıf olduğunu kaydediyor. Feraidü'l-Müfredafa dair bu cildin kültür kısmındaki tıbbî eserlere de bakınız.

Sait Mehmet Paşa'nın İsveç sefaretnamesi, Tarihi Osmanî Encümeni mecmuasi'nda neşredilmiştir. XII. Şarl'ın borçlarının tesviyesine, İsveç'le dostluğa ve Lehistan vaziyetine dair iki takriri vardır. Eyüb nişancısı'nda Şeyh Murad tekkesi karşısında Kuşluk Hamamı denilen bir hamam ile Sarıyer'de bir tekke ve Beykoz'un üstünde Yuşâ tepesinde bir mescit yaptırmıştır. Kuşluk Hamamını sadaret kethüdası iken yaptırıp Şeyh Murad tekkesine vakfetmiştir. Puladşab adında bir oğlu ve Gevher isminde bir kızı vardı.

Bize her konuda çekinmeden yazabilirsiniz